[D66] Column: Kabinet-Jetten is een nietsontziende storm

[Dr. Marc-Alexander Fluks]

Bron:   Elsevier
Datum:  2 februari 2026
Auteur: Zihni Ozdil
URL:    
https://www.ewmagazine.nl/politiek/blog/2026/02/kabinet-jetten-neoliberaal-akkoord-1535009/


Kabinet-Jetten is een nietsontziende storm
------------------------------------------

Dit nieuwe coalitieakkoord is wel een beetje neoliberaal. Aldus sprak 
opiniepeiler Peter Kanne (Ipsos I&O) afgelopen weekend in het 
EO-programma Dit is de week. Dat bedoelde hij niet pe se kritisch. Niks 
persoonlijks tegen Kanne, hoor. Het hele politieke en intellectuele 
midden is sinds de jaren negentig helemaal bevangen door het idee dat je 
als staat geen cent mag uitgeven zonder ergens anders exact hetzelfde 
bedrag weg te bezuinigen. De linkse fusiepartij GroenLinks-PvdA behoort 
daar ook toe, met onder meer kabinetsdeelnames, gedoogsteun via het 
Lenteakkoord uit 2012, 'antiscorebordpolitiek' tijdens Rutte III en wat 
dies meer zij.


Lekker neoliberaal doormanagen

Even heb ik getwijfeld of ik deze column wel zou schrijven. Het voelt 
als een herhaling van zetten. Zowel van mijn kant als van, om het even 
larmoyant te formuleren, het establishment dat mijn boodschap niet 
hoort. Het voelt alsof ik mijn column over Prinsjesdag 2021 bijna woord 
voor woord kan herhalen.
   
https://www.ewmagazine.nl/opinie/opinie/2021/09/er-komt-een-storm-aan-846727/

Er komt een storm aan, schreef ik toen. Want ondanks alle overduidelijke 
signalen dat de bevolking (van de armen tot de werkenden tot en met de 
middenklasse) op zijn laatste tandvlees liep, kwam er geen 
koersverandering. Integendeel: het kabinet-Rutte III ging lekker 
neoliberaal doormanagen.


'Eigen risico' geldt elders als raar

Dan toch maar zo kort mogelijk mijn argumenten van toen herhalen: bijna 
nergens in de Europese Unie is er een arbeidsmarkt met zo'n grote 
onzekere ('flexibele') schil van laagbetaalde banen als in Nederland. 
Bijna nergens in de EU is de zorgverzekering geprivatiseerd. Bijna 
nergens in de EU word je gedwongen om met een enorme schuldenlast op je 
schouders af te studeren. En zo kan ik nog wel doorgaan. Als ik op 
vakantie Duitsers, Scandinaviers, Spanjaarden enzovoort tegenkom, 
probeer ik het concept van 'eigen risico' in de zorg uit te leggen. En 
dat we in Nederland geen patienten meer hebben maar, zo spreek ik uit in 
mijn beste Engels, 'healthcare consumers'. Altijd kijken ze me aan alsof 
ik een knettergekke fantast ben. Ze geloven het gewoon niet. Want zulke 
dingen zijn onvoorstelbaar in beschaafde landen.

Op Prinsjesdag 2021 wisten we al jaren dat tussen de 15 a 20 procent van 
de bevolking aan de economische onderkant alle hoop kwijt was. Volkomen 
rijp voor het rechts-populisme. En dat de ongeveer 40 procent in het 
midden op het randje stond. Het was vijf voor twaalf. En dat was op alle 
spreekwoordelijke klokken en horloges af te lezen. Maar helaas: Rutte 
III ging door op de oude voet.


Jetten gaat harder tekeer dan ooit

Die storm die ik voorspelde, kwam er uiteindelijk met de 37 zetels voor 
Geert Wilders en, zo zou je kunnen beargumenteren, de 20 zetels voor 
NSC. Zoals we weten, hebben zij het plat gezegd verprutst. Des te meer 
verantwoordelijkheid voor het aanstaande kabinet-Jetten, zou je zeggen. 
Maar helaas. Ik heb het coalitieakkoord helemaal gelezen.

Met mogelijk onderwijs als uitzondering, gaat het kabinet-Jetten op 
bijna alle relevante sociaal-economische vlakken zelfs harder tekeer dan 
ooit tevoren. Van een hoger 'eigen risico' tot de AOW-leeftijd die naar 
zeventig jaar gaat. Want ook deze coalitie zit nog steeds vast in de 
Nederlandse beleidsgroef dat je niks mag investeren zonder dat bedrag 
ergens anders weg te halen. Het is zelfs zo erg dat dit kabinet het 
begrotingstekort onder de 2 procent van het nationaal inkomen gaat 
brengen. Terwijl 3 procent de EU-norm is, voor zover je dat al serieus 
zou moeten nemen.


Geen storm, maar een orkaan

Het staat me tegen om een Cassandra te zijn. Maar in de vijf jaar sinds 
2021 is het keiharde Nederlandse neoliberalisme ongestoord doorgegaan. 
Het midden is in 2026 de hoop kwijt. Als dit coalitieakkoord uitgevoerd 
wordt, staat ons dit keer iets nog ergers te wachten dan een storm.

Dan kunt u uw borst natmaken. Want er komt een nietsontziende orkaan 
aan.

--------
(c) 2026 Roularta Media Nederland