[D66] [JD: 148] Recensie 'Pandemie van de angst' | dewereldmorgen.be

R.O. juggoto at gmail.com
Tue Jul 20 18:33:50 CEST 2021


dewereldmorgen.be
<https://www.dewereldmorgen.be/community/pandemie-van-de-angst/>


  Pandemie van de angst.

Frank Colle
5-7 minutes
------------------------------------------------------------------------

Boekbespreking.

Pandemie van de angst
Opstap naar een totalitaire maatschappij?
Kees van der Pijl

“Dit is het eerste boek waarin de covidcrisis beschreven wordt als een
historische omwenteling op wereldschaal.” Zo staat op de achterflap, en
het boek lezen is wat mij betreft een must voor wie maatschappijkritiek
in zijn geheel ter harte neemt. Of het nu gaat over covid-19 of niet.
Dit boek verdient een plaats tussen andere auteurs zoals N. Klein, N.
Hertz en N. Chomsky.

Dat dergelijke maatschappijkritiek nu eens niet van een gerenommeerde of
uitgesproken ‘linkse’ intellectueel afkomstig is, is allicht tekenend
voor de historische periode waarin we ons bevinden. Sommigen kunnen dit
het bewijs van de paradigmashift noemen. Ik waag mij niet aan zulke
beweringen en voel eerder voor de idee, welke eveneens door de auteur
wordt gehanteerd: dat de links-rechts tegenstelling, waarmee de
naoorlogse politieke wereld werd ingedeeld of opgezadeld, gewoonweg niet
meer bruikbaar is voor deze en de komende tijd(en).

In dit met gewichtig feiten- en bronnenmateriaal gestoffeerde boek wordt
een afgewogen positie genomen om de stelling te verdedigen dat: “/Het
mondiale kapitalisme in een revolutionaire crisis is beland en dat de
uitzonderingstoestand die is ingesteld onder het mom van de uitbraak van
het Sars-Cov-2-virus en de daaraan toegeschreven luchtwegaandoening,
moet verhinderen dat de informatierevolutie een democratische
omwenteling tot gevolg krijgt.” /Het is een machtsgreep van de
oligarchie, een triumviraat van de Inlichtingendiensten, de IT-concerns
en Mediagroepen, aangevuld met de Pharma-industrie, die onderling alle
zodanig met elkaar verweven zijn in het aandelenhouden, dat onderscheid
maken nagenoeg onmogelijk wordt.

Het zou hier te ver gaan om alle informatie te bespreken en te
analyseren. Opvallend is dat de auteur duidelijk moeite doet om niet in
het vaarwater van zgn. complottheorieën verzeild te raken en zich houdt
aan feiten. Vandaar ook het omstandige notenapparaat achteraan. Zelfs
wanneer enkele medisch-wetenschappelijk ideeën en
toepassingsmogelijkheden (vb. nanotechnologie) ten berde worden
gebracht. De redenering die hij opbouwt klinkt weloverwogen, logisch en
genuanceerd. Er is ruimte voor historische context en de stelling wordt
met schijnbaar gemak uiteengezet. Dit is een toegankelijk en leesbaar boek.

De gevolgen van de stellingname in het boek zijn echter niet te
overzien. En allicht is dit ook het opzet: er moet een alternatief of
parallel verhaal worden verteld. Een nieuwe/andere maatschappij moet
worden opgebouwd. “/De voorwaarden voor een transitie naar een big
data-democratie en een nieuw, op de omstandigheden van de
eenentwintigste eeuw afgestemd democratisch en ecologisch socialisme
zijn er. (…) Met de nu ingestelde, bijna wereldwijde
covid-uitzonderingstoestand, hebben de regeringen, met op de achtergrond
de transnationale heersende klasse en haar internationale organisaties
(Wereldbank, WHO) en informele planningslichamen (WEF, Trilaterale
Commissie) de maatschappij in een houdgreep genomen die ze niet meer
kunnen loslaten. (…) Ofwel de mensheid herovert haar vrijheid, ofwel ze
laat zich de digitale slavernij welgevallen/.”

Het mooie is dat de auteur zich niet verlaat op ultiem doemdenken[1] en
zich zelfs bedient van enkele – wel ja – ‘linkse’ auteurs om dat
alternatief te steunen, zoals Guy Debord: “/De progressieve krachten
kunnen alleen superieur zijn aan de bourgeoisie op basis van hun
vermogen om verder te kijken dan de kapitalistische horizon, als klasse
van het bewustzijn/.” (citaat uit De Spektakelmaatschappij)

Een ander aangehaald auteur is Alexander Bogdanof die met zijn
sciencefiction-roman /Red Star /(1908)[2] een socialistische utopie
schetst “/die pas na het uitschakelen van de meest evidente
tegenstander, de kapitalistische heersende klasse, onder ogen is gaan
zien wat de werkelijke rampen zijn die de mensheid boven het hoofd
hangen: de rampzalige consequenties van de eigen technologische
vooruitgang, de verhouding tussen mens en natuur, tussen mannen en
vrouwen, enz..”/

De auteur gebruikt deze input om lessen te trekken. “/Dat alle voor de
hand liggende vormen van socialisering schaduwzijden hebben die vooraf
onder ogen moeten worden gezien, dan wel dat er problemen in het
mensenbestaan zijn die zich niet door een bepaald sociaal systeem
definitief laten oplossen.”/

Er zijn uiteraard m.i. enkele mindere gedachtegangen in het boek terug
te vinden, in het bijzonder bij het uitwerken van die alternatieven.
Bijvoorbeeld dat er instellingen moeten opereren (Bank voor Betalingen
aka Burgerbank) “/doordat een parlement zo een instelling door drie of
vier grote banken laat oprichten/ (blz. 186).” Of de stelling (blz. 187)
dat nu wel aan de emancipatie van de arbeidersklasse werd voldaan ten
gevolge van de opgebouwde digitale infrastructuur en de hiermee
‘universeel’ beschikbaar geworden informatie. Maar om de algehele
duiding van dit boek daarom te veronachtzamen is er zeker te veel aan.

Ik herhaal: dit is een must-read voor wie geïnteresseerd is in actuele
maatschappijkritiek en wil strijden voor een andere en betere wereld
zonder dogma’s. Wat mij betreft reeds het (non-fictie) boek van het jaar.

Kees van der Pijl, Pandemie van de angst, Opstap naar een totalitaire
maatschappij?, 2021, Uitgeverij de Blauwe Tijger, Groningen.
ISBN 978-94-92161-994

[1] Wat bijvoorbeeld de Italiaanse filosoof G. Agamben in zijn kritiek
op de covid-maatregelen al eens wordt verweten.

[2] https://en.wikipedia.org/wiki/Red_Star_(novel)
<https://en.wikipedia.org/wiki/Red_Star_(novel)>

-------------- next part --------------
An HTML attachment was scrubbed...
URL: <http://www.tuxtown.net/pipermail/d66/attachments/20210720/22173b1c/attachment.html>


More information about the D66 mailing list