[D66] Nederlands onderwijs in vrije val: Basisscholen mogen de helft van de lessen in een andere taal geven
Dr. Marc-Alexander Fluks
fluks at combidom.com
Sun Oct 4 14:19:13 CEST 2026
Bron: Algemeen Dagblad
Datum: 3 oktober 2026
Auteur: Hans van Soest
URL:
https://archive.ph/https://www.ad.nl/politiek/basisscholen-mogen-de-helft-van-de-lessen-in-een-andere-taal-geven-wie-heeft-dat-bedacht~a0667951/
Basisscholen mogen de helft van de lessen in een andere taal
geven: wie heeft dat bedacht?
------------------------------------------------------------
Onze kinderen kunnen niet meer lezen. Politici roepen om steeds meer
geld voor onderwijs, maar intussen is zonder debat de zoveelste hype in
onderwijsland omarmd: basisscholen mogen de helft van de lessen in een
andere taal geven. Wie het begrijpt, mag het zeggen. Politiek
verslaggever Hans van Soest schrijft wekelijks over Haagse zaken die ons
allemaal aangaan.
Als er ergens een probleem opdoemt, is de Haagse reflex al snel: trek er
extra geld voor uit! Vaak stopt dan het denken. Nergens is dat zo
pijnlijk duidelijk als in het onderwijs. In twintig jaar tijd is die
begroting meer dan verdubbeld naar ruim 53 miljard euro. Maar leverde
dat beter onderwijs op? Nee.
Kamerleden klommen deze week weer in de hoogste boom. Nu het kabinet de
bezuinigingen op de sociale zekerheid heeft geschrapt, moet mogelijk de
kaasschaaf over de uitgaven van andere ministeries om het financiele gat
te dekken. Partijen riepen om het hardst dat onderwijs daarvan moet
worden uitgezonderd. 'Bezuinigen op onderwijs is het allerlaatste wat je
moet doen', verwoordde Henk-Jan Oosterhuis (D66) het gevoel.
Negatieve trend
Maar is geld echt het grootste probleem? Volgens de Organisatie voor
Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) is in Nederland
inmiddels een op de drie 15-jarigen niet meer in staat een tekst te
begrijpen. De negatieve trend is sinds 2012 ingezet. Forse investeringen
in onderwijskwaliteit en lerarensalarissen hebben het tij niet gekeerd.
Het Centraal Planbureau kwam met een vernietigende evaluatie van de 2
miljard euro extra die sinds 2022 is uitgetrokken om de lees- en
rekenvaardigheden van kinderen te verbeteren. Ondanks die
miljardeninjectie waren 'geen systematische effecten' zichtbaar:
kinderen blijven ondermaats presteren, vooral op het vmbo.
De Algemene Rekenkamer dan. Die concludeerde dat de 'geldsluizen zijn
opengezet' in het onderwijs, maar dat dat allemaal weinig nut heeft
zonder duidelijke afspraken met scholen welke resultaten ze met dat
extra geld moeten behalen.
Theoretische kennis
En daar legde de Rekenkamer de vinger op de zere plek: het onderwijsveld
heeft veel vrijheid in ons land. En helaas: vaak doet het maar wat! Zo
is heel Den Haag het er wel over eens dat de lesmethode Begrijpend Lezen
een van de boosdoeners is dat kinderen niet meer kunnen lezen. In die
methode staat niet het lezen zelf centraal, maar theoretische kennis van
hoe een tekst is opgebouwd. Wie heeft dat ooit bedacht? Tja: het veld
zelf.
Er waren hippe wetenschappers die artikelen schreven over hoe het
taalonderwijs achterhaald was en anders moest. De Stichting
Leerplanontwikkeling (allemaal 'onderwijsexperts') surfte op de golven
van de hype mee en nam in 2006 in de kerndoelen van basisscholen op dat
leerlingen voortaan 'informatie moeten kunnen achterhalen uit
informatieve en instructieve teksten'.
Commerciele schoolboekuitgevers sprongen er op in. En voor je het wist,
onderstreepten onze kinderen vooral nog signaalwoorden in lesboekjes in
plaats van te genieten van Tonke Dragt of Jacques Vriens.
Talige diversiteit
Deze zomer verscheen het rapport Het mysterie van de verspilde
onderwijsmiljarden van de Nieuwe Denktank, een club conservatievere
denkers. Daarin werd onder andere gewezen op een nieuwe hype in
onderwijsland: talige diversiteit. Het idee erachter: kinderen uit
gezinnen waar thuis geen Nederlands wordt gesproken, leren de taal
sneller als ze op school ook in hun eigen taal vragen kunnen stellen of
teksten kunnen lezen.
De parallellen met begrijpend lezen dringen zich op. Wetenschappers
schrijven een artikel. Bestuurders die een congres hebben bezocht worden
enthousiast en sommige scholen afficheren zich nu als 'inclusieve,
taalvriendelijke school'. In de kerndoelen voor basisscholen komt plots
te staan dat er 'ruimte moet zijn voor verschillende talen en
taalvarieteiten van leerlingen'.
De Onderwijsraad adviseert dat scholen actief moeten investeren in
begeleiders die ook andere talen spreken. En hoewel het kabinet zegt dat
kinderen beter Nederlands moeten leren, mogen basisscholen sinds dit
schooljaar de helft van de tijd lessen in andere talen geven (Engels,
Duits en Frans).
Vurig debatteren
JA21-Kamerlid Diederik Boomsma, betrokken bij de Nieuwe Denktank, is
bitter: 'Voor je het weet is iets ineens praktijk zonder dat de Kamer er
over heeft kunnen debatteren. Los van de vraag of het wenselijk is, is
het ook praktisch onmogelijk dat je aan scholen vraagt dat een leerling
die Turks spreekt ook in het Turks uitleg krijgt over de stof die hij
moet leren.'
Nou zeggen voorstanders van meer geld voor onderwijs terecht dat minder
geld de opleiding van onze kinderen ook niet verbetert. Maar het zou
toch fijn zijn als politici eens vurig gaan debatteren over wat er met
dat geld moet gebeuren, in plaats van alleen te roepen om meer.
--------
(c) 2026 DPG Media B.V.
More information about the D66
mailing list