[D66] Nederlands onderwijs in vrije val: Basisscholen mogen de helft van de lessen in een andere taal geven

Dr. Marc-Alexander Fluks fluks at combidom.com
Sun Oct 4 14:19:13 CEST 2026


Bron:   Algemeen Dagblad
Datum:  3 oktober 2026
Auteur: Hans van Soest
URL:    
https://archive.ph/https://www.ad.nl/politiek/basisscholen-mogen-de-helft-van-de-lessen-in-een-andere-taal-geven-wie-heeft-dat-bedacht~a0667951/


Basisscholen mogen de helft van de lessen in een andere taal
geven: wie heeft dat bedacht?
------------------------------------------------------------

Onze kinderen kunnen niet meer lezen. Politici roepen om steeds meer 
geld voor onderwijs, maar intussen is zonder debat de zoveelste hype in 
onderwijsland omarmd: basisscholen mogen de helft van de lessen in een 
andere taal geven. Wie het begrijpt, mag het zeggen. Politiek 
verslaggever Hans van Soest schrijft wekelijks over Haagse zaken die ons 
allemaal aangaan.

Als er ergens een probleem opdoemt, is de Haagse reflex al snel: trek er 
extra geld voor uit! Vaak stopt dan het denken. Nergens is dat zo 
pijnlijk duidelijk als in het onderwijs. In twintig jaar tijd is die 
begroting meer dan verdubbeld naar ruim 53 miljard euro. Maar leverde 
dat beter onderwijs op? Nee.

Kamerleden klommen deze week weer in de hoogste boom. Nu het kabinet de 
bezuinigingen op de sociale zekerheid heeft geschrapt, moet mogelijk de 
kaasschaaf over de uitgaven van andere ministeries om het financiele gat 
te dekken. Partijen riepen om het hardst dat onderwijs daarvan moet 
worden uitgezonderd. 'Bezuinigen op onderwijs is het allerlaatste wat je 
moet doen', verwoordde Henk-Jan Oosterhuis (D66) het gevoel.


Negatieve trend

Maar is geld echt het grootste probleem? Volgens de Organisatie voor 
Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) is in Nederland 
inmiddels een op de drie 15-jarigen niet meer in staat een tekst te 
begrijpen. De negatieve trend is sinds 2012 ingezet. Forse investeringen 
in onderwijskwaliteit en lerarensalarissen hebben het tij niet gekeerd.

Het Centraal Planbureau kwam met een vernietigende evaluatie van de 2 
miljard euro extra die sinds 2022 is uitgetrokken om de lees- en 
rekenvaardigheden van kinderen te verbeteren. Ondanks die 
miljardeninjectie waren 'geen systematische effecten' zichtbaar: 
kinderen blijven ondermaats presteren, vooral op het vmbo.

De Algemene Rekenkamer dan. Die concludeerde dat de 'geldsluizen zijn 
opengezet' in het onderwijs, maar dat dat allemaal weinig nut heeft 
zonder duidelijke afspraken met scholen welke resultaten ze met dat 
extra geld moeten behalen.


Theoretische kennis

En daar legde de Rekenkamer de vinger op de zere plek: het onderwijsveld 
heeft veel vrijheid in ons land. En helaas: vaak doet het maar wat! Zo 
is heel Den Haag het er wel over eens dat de lesmethode Begrijpend Lezen 
een van de boosdoeners is dat kinderen niet meer kunnen lezen. In die 
methode staat niet het lezen zelf centraal, maar theoretische kennis van 
hoe een tekst is opgebouwd. Wie heeft dat ooit bedacht? Tja: het veld 
zelf.

Er waren hippe wetenschappers die artikelen schreven over hoe het 
taalonderwijs achterhaald was en anders moest. De Stichting 
Leerplanontwikkeling (allemaal 'onderwijsexperts') surfte op de golven 
van de hype mee en nam in 2006 in de kerndoelen van basisscholen op dat 
leerlingen voortaan 'informatie moeten kunnen achterhalen uit 
informatieve en instructieve teksten'.

Commerciele schoolboekuitgevers sprongen er op in. En voor je het wist, 
onderstreepten onze kinderen vooral nog signaalwoorden in lesboekjes in 
plaats van te genieten van Tonke Dragt of Jacques Vriens.


Talige diversiteit

Deze zomer verscheen het rapport Het mysterie van de verspilde 
onderwijsmiljarden van de Nieuwe Denktank, een club conservatievere 
denkers. Daarin werd onder andere gewezen op een nieuwe hype in 
onderwijsland: talige diversiteit. Het idee erachter: kinderen uit 
gezinnen waar thuis geen Nederlands wordt gesproken, leren de taal 
sneller als ze op school ook in hun eigen taal vragen kunnen stellen of 
teksten kunnen lezen.

De parallellen met begrijpend lezen dringen zich op. Wetenschappers 
schrijven een artikel. Bestuurders die een congres hebben bezocht worden 
enthousiast en sommige scholen afficheren zich nu als 'inclusieve, 
taalvriendelijke school'. In de kerndoelen voor basisscholen komt plots 
te staan dat er 'ruimte moet zijn voor verschillende talen en 
taalvarieteiten van leerlingen'.

De Onderwijsraad adviseert dat scholen actief moeten investeren in 
begeleiders die ook andere talen spreken. En hoewel het kabinet zegt dat 
kinderen beter Nederlands moeten leren, mogen basisscholen sinds dit 
schooljaar de helft van de tijd lessen in andere talen geven (Engels, 
Duits en Frans).


Vurig debatteren

JA21-Kamerlid Diederik Boomsma, betrokken bij de Nieuwe Denktank, is 
bitter: 'Voor je het weet is iets ineens praktijk zonder dat de Kamer er 
over heeft kunnen debatteren. Los van de vraag of het wenselijk is, is 
het ook praktisch onmogelijk dat je aan scholen vraagt dat een leerling 
die Turks spreekt ook in het Turks uitleg krijgt over de stof die hij 
moet leren.'

Nou zeggen voorstanders van meer geld voor onderwijs terecht dat minder 
geld de opleiding van onze kinderen ook niet verbetert. Maar het zou 
toch fijn zijn als politici eens vurig gaan debatteren over wat er met 
dat geld moet gebeuren, in plaats van alleen te roepen om meer.

--------
(c) 2026 DPG Media B.V.


More information about the D66 mailing list