[D66] Israel is geen rechtstaat

[Dr. Marc-Alexander Fluks]

[Deze week beweerde ons VVD-kabinet bij monde van aartsconservatief Van 
Weel dat Nederlandse Joden gerust Palestijnen mogen afmaken omdat Israel 
een rechtstaat zou zijn en Justitie derhalve niet kan optreden tegen 
moordende Nederlanders,
   https://www.tuxtown.net/pipermail/d66/2026-July/076657.html
]


Bron:   NRC Handelsblad
Datum:  6 juli 2026
Auteur: Derk Walters
URL:    
https://archive.ph/https://www.nrc.nl/nieuws/2026/07/06/wie-heeft-het-laatste-woord-in-israel-politici-of-rechters-de-regering-netanyahu-negeert-de-hoogste-rechter-en-zo-escaleert-de-strijd-om-de-macht-a4931914


Wie heeft het laatste woord in Israël: politici of rechters?
------------------------------------------------------------
De regering-Netanyahu negeert de hoogste rechter en zo escaleert de 
strijd om de macht

Al langer probeert de regering van Benjamin Netanyahu de 
onafhankelijkheid van het Hooggerechtshof te ondermijnen. Zondag ging ze 
een stapje verder: een uitspraak van de hoogste rechter wordt openlijk 
genegeerd. Vijf vragen over de Israëlische rechtsstaat.

Het Hooggerechtshof 'vertrapt de wet'. Met dat argument legt de 
regering-Netanyahu een uitspraak van de hoogste rechter van Israël naast 
zich neer. In een boodschap aan het hof meldden de ministers Shlomo 
Karhi (Communicatie) en Yariv Levin (Justitie) zondag dat ze niet langer 
rechterlijke uitspraken zullen erkennen die 'in strijd met de wet' zijn.

Zo is een nieuwe fase in een machtsstrijd aangebroken over de vraag wie 
in Israël het laatste woord heeft: politici of rechters.


1. Waar ging de uitspraak over die de Israëlische regering negeert?

Zes leden van een toezichthouder van commerciële tv- en radiostations 
legden eerder dit jaar hun functie neer. De Israëlische regering 
ontmantelde de organisatie vervolgens, met een beroep op de wet, waarin 
staat dat de toezichthouder niet meer kan functioneren als meer dan een 
derde van zijn leden opstapt. Vervolgens werd een alternatieve 
toezichthouder opgericht, onder leiding van een vertrouwelinge van de 
premier.
Het Hooggerechtshof constateerde dat de opstappende leden onder druk 
waren gezet door minister Karhi en oordeelde dat de oorspronkelijke 
toezichthouder nog wél in bedrijf is. Uitspraken van het hof, de hoogste 
rechterlijke instantie van Israël, zijn bindend.


2. Waarom wilde de regering deze toezichthouder ontmantelen?

De regering probeert al jaren haar greep op de media te vergroten. 
Kwesties die spelen voor de toezichthouder zijn onder andere financiële 
voordelen voor een tv-kanaal dat gunstig over de regering bericht en de 
overname van een kanaal dat juist als onafhankelijk te boek staat.


3. Is het vaker gebeurd dat de regering het Hooggerechtshof negeert?

Het is de eerste keer dat de Israëlische regering actief uitdraagt dat 
ze een rechterlijk bevel negeert. Maar al jaren ageren bewindslieden 
tegen het Hooggerechtshof, dat in hun ogen veel te kritisch is over 
democratisch aangenomen wetten. De hoogste rechter heeft de bevoegdheid 
wetten af te schieten als hij die in strijd acht met de Israëlische 
basiswetten, een soort grondwet.


4. Hoe wordt erop gereageerd?

President Isaac Herzog noemde het negeren van een gerechtelijke 
uitspraak 'een rode lijn die onder geen enkele omstandigheid 
overschreden mag worden'. Volgens oud-premier Naftali Bennett, die nu in 
de oppositie zit, leidt dat tot 'anarchie op straat en de ontmanteling 
van ons land'.

Yair Golan, leider van oppositiepartij Democraten, sprak het vermoeden 
uit dat de regering-Netanyahu aan toekomstige verkiezingsuitslagen zal 
willen tornen. De Israëliërs gaan in het najaar naar de stembus. Met 
deze stap, zegt Golan, wordt het verzet tegen de rechterlijke macht 
genormaliseerd en geoefend, waardoor de regering later kan weigeren de 
verkiezingsuitslag te accepteren en de macht over te dragen.


5. Wat voor gevolgen kan dit hebben?

Zelf ontkent de regering dat ze een constitutionele crisis heeft willen 
ontketenen: ze wil naar eigen zeggen juist een crisis voorkomen, door 
het Hooggerechtshof aan de wet te houden. Maar deze uitleg heeft geen 
juridische waarde. Het is immers bij uitstek de hoogste rechter, en niet 
de politiek, die bepaalt of iets wettig is. Met deze uitleg heeft het er 
alle schijn van dat de regering bewust een crisis ontketent, met als 
doel de kritische tegenmacht van het hof verder te ondermijnen.

Vóór de Hamas-aanval van 7 oktober 2023 gingen honderdduizenden 
Israëliërs de straat op om tegen de aantasting van de regering van de 
onafhankelijke rechtspraak te protesteren. Destijds wilden Netanyahu en 
consorten de politieke invloed op de aanstelling van rechters vergroten, 
waardoor ze meer geestverwanten zouden kunnen benoemen. Maar wie de 
uitspraken van de hoogste rechter kan negeren, heeft geen 
benoemingsprocedures meer nodig.

Oppositiepoliticus Golan is niet de enige die waarschuwt voor onvrije 
verkiezingen. Er is Netanyahu veel aan gelegen om aan de macht te 
blijven, al was het maar omdat hij als ambteloos burger veel sneller 
vervolgd zal worden in de drie corruptiezaken waarin hij terechtstaat. 
Als premier weet hij die vervolging vooralsnog eindeloos uit te stellen.

Het is vooral de vraag of de regering hiermee 'wegkomt'. Als ze deze 
relatief marginale uitspraak succesvol naast zich neer kan leggen, dan 
kan dat ook met belangrijke oordelen, bijvoorbeeld als er betwist wordt 
wie de verkiezingen gewonnen heeft.

--------
(c) 2026 Mediahuis B.V.