[D66] VVD veroorzaakt met minderheidskabinet financieel-economisch moeras

[Dr. Marc-Alexander Fluks]

Bron:   Elsevier
Datum:  20 juni 2026
Auteur: Bas Jacobs
URL:    
https://www.ewmagazine.nl/economie/achtergrond/2026/06/bas-jacobs-kabinet-jetten-financieel-moeras-vvd-staatsschuld-1575331/


Het Regeerakkoord is rijp voor de papierversnipperaar
-----------------------------------------------------
De VVD veroorzaakt met dit minderheidskabinet een financieel-economisch 
moeras, voorziet Bas Jacobs.

Het financiele kader van het kabinet-Jetten is na luttele maanden 
drijfzand geworden. Dat is niet omdat er geen financiele dekking in het 
Regeerakkoord staat. Het is omdat politieke dekking in de Tweede en 
Eerste Kamer geheel of grotendeels blijkt te ontbreken.

Het minderheidskabinet-Jetten is voornemens om structureel 19 miljard 
euro meer uit te geven aan defensie. Het is terecht dat de overheid 
daarvoor meer geld vrijmaakt, aangezien de Amerikanen een onbetrouwbare 
militaire bondgenoot zijn geworden en Europa op zichzelf is aangewezen. 
Onduidelijk is wel of we daarvoor 19 miljard euro nodig hebben; nergens 
is dat bedrag goed onderbouwd. Miljardenverspilling ligt op de loer.

Daarnaast wil het kabinet extra geld uitgeven aan woningbouw, stikstof, 
klimaat en economie. Volgens het Regeerakkoord wordt structureel voor 
alle extra uitgaven dekking gevonden.


Pijnlijke maanden

Het is macro-economisch verstandig dat de regering de tering naar de 
nering wil zetten. Omdat de economie nog altijd gespannen is, personeel 
lastig is te vinden, miljarden overheidsgeld op de plank blijven liggen 
en de overheidsfinancien op lange termijn uit de hand lopen. Dus 
bezuinigt het kabinet en verhoogt het de belastingen.

Het kabinet vindt financiele dekking voornamelijk door te snijden in de 
sociale zekerheid en in de zorg. Maar politieke dekking daarvoor is 
nauwelijks te vinden, zo is de afgelopen maanden pijnlijk duidelijk 
geworden.

De versnelde verhoging van de AOW-leeftijd, met een structureel 
budgettair beslag van 2,7 miljard euro, is door minister van Sociale 
Zaken Hans Vijlbrief (D66) ingetrokken. Dezelfde minister heeft ook de 
WIA-versobering en de WW-duurverkorting in de ijskast gezet. Daarmee is 
structureel ongeveer 3,3 miljard euro gemoeid.


Fantasieloos sprokkelwerk

Dan moet ook nog worden bezien of de volledige verhoging van het eigen 
risico in de zorg (totaal 6 miljard) wordt gerealiseerd. Daarvoor 
ontbreken meerderheden in zowel de Tweede als Eerste Kamer. Dat kan ook 
gelden voor 1,8 miljard euro aan ingeboekte bezuinigingen op de 
langdurige zorg.

Voor al deze maatregelen valt economisch veel te zeggen, maar ze lijken 
vooral door bezuinigingsdrift ingegeven. Met fantasieloos sprokkelwerk 
is geld gevonden voor hogere defensie-uitgaven.

Dat geldt ook voor de volkomen willekeurige verhogingen van de 
belastingen. Maar daar is economisch helemaal niets zinnigs over te 
zeggen. Voor huishoudens wordt de inflatiecorrectie van de 
belastingschijven en heffingskortingen niet volledig toegepast (3,4 
miljard euro).

En voor bedrijven wordt 'taakstellend' 1,7 miljard opgehaald met hogere 
arbeidsongeschiktheidspremies, of via welke andere maatregel dan ook. 
Dit worden door het kabinet 'vrijheidsbijdragen' genoemd.

Ook hier dreigt een politieke patstelling, want linkse partijen vinden 
dat de lasten meer bij de vermogenden moeten worden neergelegd en 
rechtse partijen willen dat de overheid veel meer bezuinigt in plaats 
van de belastingen verhoogt.

Voor deze circa 19 miljard euro aan bezuinigingen en lastenverhogingen 
ontbreekt daarom geheel of gedeeltelijk de politieke dekking. Ook al 
ziet het Regeerakkoord er op papier niet zo beroerd uit, in 
werkelijkheid is het Regeerakkoord gereed voor de papierversnipperaar.


Verlies eerlijk verdelen

Het kabinet heeft er vooralsnog goed aan gedaan om niet toe te geven aan 
politieke druk om miljarden-verslindende compensaties te geven voor de 
gestegen energieprijzen, bijvoorbeeld via lagere accijnzen. Het heeft 
een beperkt pakket maatregelen getroffen dat vooral is gericht op 
huishoudens die het hardst worden geraakt door hoge energieprijzen.

Compensatie voor hogere energieprijzen is niet mogelijk. Nederland is 
een energie-importeur. We worden daarom armer. Niemand kan dat 
compenseren; we kunnen het verlies alleen eerlijker verdelen.

Ook al staan de overheidsfinancien op korte termijn er nog redelijk 
voor, ze gaan op de lange termijn wel ontsporen. Dat was al kort na 
aantreden van het kabinet-Jetten duidelijk.

Zelfs als het hele Regeerakkoord ongeschonden door het parlement zou 
worden geloodst, en er geen tegenvallers zouden zijn, dan nog zou de 
overheidsschuld volgens het Centraal Planbureau met 19 procent van het 
bruto binnenlands product (bbp) toenemen naar 137 procent van het bbp in 
2060. Maar het kabinet is nu hard op weg naar een staatsschuld van 
150-160 procent van het bbp.


Eelco Heinen de strenge schatkistbewaarder

Minister van Financien Eelco Heinen (VVD) probeert zich te profileren 
als een strenge schatkistbewaarder, ook in Europa. Dat is potsierlijk. 
De regering krijgt niet veel voor elkaar, de begroting ontspoort op 
termijn en de overheid geeft steeds meer geld uit.

De Voorjaarsnota rapporteert bovendien tegenvallers bij de sociale 
zekerheid (1,2 miljard), de EU-afdrachten (0,4 miljard), asiel (0,6 
miljard) en de loon- en prijsbijstellingen (0,6 miljard). Er zijn ook 
meevallers. Bij de zorg (0,8 miljard), maar vooral door veel hoger dan 
verwachte belastinginkomsten. Dat is saillant voor een VVD-minister van 
Financien. Zijn begroting wordt gered doordat de belastingen structureel 
zo’n 5-6 miljard euro per jaar hoger zijn.

Dit is allemaal nog onder de aanname dat de oorlog in Iran geen 
economische gevolgen heeft. En dat is niet zo. Het begrotingsbeeld zal 
daarom verder verslechteren.

Het begrotingstekort zit – gecorrigeerd voor een eenmalige 
pensioenreparatie bij defensie – nog onder de 3 procent van het bbp en 
de staatsschuld is nog ruim onder de 60 procent van het bbp. Daarmee 
blijft Nederland weliswaar buiten de excessieve tekortprocedure. Toch 
schendt het kabinet Europese begrotingsregels.

De staatsschuld loopt op termijn sterk op en daalt niet. En de 
overheidsuitgaven stijgen sneller dan volgens de regels is toegestaan.


VVD heeft de coalitie gesaboteerd

Minister Heinen is samen met zijn partij, de VVD, de architect van het 
financiele moeras waarin het kabinet-Jetten dreigt te zakken. Het is de 
VVD geweest die een meerderheidscoalitie heeft gesaboteerd.

Met slechts 66 zetels in de Tweede Kamer en 22 zetels in de Eerste Kamer 
zal het politiek niets wezenlijks voor elkaar kunnen krijgen. Ook omdat 
het Regeerakkoord veel VVD-maatregelen bevat waarvan de oppositie het 
zuur krijgt.

Pas als de VVD terugkeert van verantwoordelijkheidsvakantie, het 
Regeerakkoord openbreekt en een meerderheidscoalitie mogelijk maakt, 
alleen dan kan het financieel kader worden gered. Zo niet, dan zal 
Heinen de geschiedenis ingaan als de minister van Financien voor wie 
partijpolitiek opportunisme belangrijker was dan solide staatsfinancien.

--------
(c) 2026 Roularta Media Nederland