[D66] De Nederlandse psychiatrie is geen zorgsysteem

[René Oudeweg]

[het zal jullie een zorg wezen, niet?]

De Nederlandse psychiatrie is geen zorgsysteem


De Nederlandse psychiatrie is geen zorgsysteem, het is een 
beheersysteem. Een machine die draait op wantrouwen, macht en papier, 
waarin mensen geen patiënten zijn maar dossiers, risico’s en vinkjes. En 
de Wvggz? Dat is geen beschermingswet. Dat is een juridisch schaamlapje 
voor dwang, verpakt als “zorg”.

Bejegening? Dat woord alleen al is een farce. Je wordt niet bejegend, je 
wordt behandeld als een probleem dat stil moet zijn. Als je te veel 
voelt, te hard praat, te boos bent, te verdrietig, te verward – dan gaat 
de luik dicht. Dan ben je “niet samenwerkingsgericht”. Dan vervalt je 
menselijkheid per direct. Luisteren is optioneel. Begrijpen is 
overbodig. Gehoorzamen is verplicht.

En laten we niet doen alsof dwang een laatste redmiddel is. Dwang is het 
fundament. Separatie, gedwongen medicatie, opsluiting, controle, 
dreiging – het is standaardgereedschap. Niet omdat het werkt, niet omdat 
het helpt, maar omdat het systeem geen andere taal kent. Wie afwijkt, 
wordt gebroken tot hij past. Of tot hij opgeeft. Of tot hij stil is. Dat 
is succes, blijkbaar.

Zorg is er niet. Zorg vraagt tijd, relatie, gelijkwaardigheid. En dat 
zijn precies de dingen die dit systeem actief uitroeit. In plaats 
daarvan krijg je protocollen, risicotaxaties en professionals die vooral 
bezig zijn zichzelf juridisch in te dekken. Alles wordt verantwoord, 
niets wordt gevoeld. Alles is rechtmatig, niets is rechtvaardig.

De Wvggz belooft rechtsbescherming, maar levert juridische dwang met een 
glimlach. Ja, je mag bezwaar maken — tegen een maatregel die al lang is 
uitgevoerd. Ja, er is een patiëntenvertrouwenspersoon — die niks kan 
veranderen aan het feit dat je tegen je wil wordt vastgezet en 
volgespoten. De macht ligt niet bij de mens, maar bij het systeem dat 
zichzelf altijd gelijk geeft.

En het ergste? De vanzelfsprekendheid. De achteloosheid waarmee mensen 
worden ontmenselijkt. De toon. Het neerbuigende, kille, “wij weten wat 
goed voor u is”. Alsof leed een gebrek aan inzicht is. Alsof verzet een 
symptoom is. Alsof trauma opgelost wordt door nog meer trauma toe te voegen.

Dit is geen zorg. Dit is georganiseerd geweld met een zorglabel. Een 
systeem dat zegt veiligheid te bieden, maar zelf onveilig is tot in de 
kern. Dat zegt te helpen, maar alleen helpt wie zich zonder morren laat 
onderwerpen. Dat mensen breekt en zich vervolgens afvraagt waarom ze 
niet herstellen.

De Nederlandse psychiatrie zou zich diep moeten schamen. Niet een beetje 
bijsturen. Niet een werkgroepje. Radicaal herzien. Want zolang dwang het 
antwoord is, is er geen zorg. Alleen macht. En slachtoffers.