[D66] Column: In de D66-stad voel ik me niet thuis

[Dr. Marc-Alexander Fluks]

Bron:   NRC Handelsblad
Datum:  5 februari 2026
Auteur: Rosanne Hertzberger
URL:    
https://archive.ph/https://www.nrc.nl/nieuws/2026/02/05/in-de-d66-stad-voel-ik-me-niet-thuis-a4918666


In de D66-stad voel ik me niet thuis
------------------------------------

Ik denk dat Rob Jetten een goede premier is voor Nederland. Hij is 
vrolijk, open, competent, beminnelijk en kameleonesk genoeg. Daar kunnen 
we best even mee vooruit.

En toch staat zijn politiek, die van D66, mijlenver van me af. Vreemd 
eigenlijk. Ik acht mezelf niet zover van het politieke midden. D66 ook, 
dat zou toch moeten passen?

Maar dat is alleen als je van boven kijkt op een plat politiek spectrum 
langs twee assen. Er ontbreekt een dimensie. Een zenith, een verticale 
lijn die de politiek verdeelt langs de as van de schaal waarop men zich 
verbonden voelt.

Onderaan de gewortelde mens, in het extreme geval type 'Blut und Boden'. 
In het milde geval een mens die niet alleen ergens wil wonen, maar wil 
aarden. Die hecht aan land, landschap, taal, een historisch gegroeide 
gemeenschap. Aan de andere kant van die as, bovenin, huist de global 
citizen. Die het niet uitmaakt of beleid uit Den Haag of Brussel komt, 
geen aanstoot neemt aan 'What can I get you?' op het terras, die 
anywhere kan wonen, en zo tien nieuwe steden uit zijn mouw schudt.

Hoe zou de gedroomde D66 stad eruitzien? Een stevig formaat denk ik. Een 
Utrecht. Een Eindhoven. Een prettige stad om te leven en anderhalf kind 
groot te brengen, stel ik me zo voor.

De lucht is zuiver en koel. Overal bomen, voedselbosjes, geveltuintjes. 
De fatbike is uit het straatbeeld verdwenen, inclusief de mens die er 
ooit op zat. Er is een smal pad door de milieuzone richting een 
parkeerplaats, waar elke dag arbeidsmigranten worden aangevoerd en 
afgevoerd om een tiental afvalstromen te verwerken, te koken met 
onbespoten ingredienten en voor steeds minder kinderen en ouderen te 
zorgen.

De bedrijven zijn innovatief: AI, chips, farma, fintech, met een wolk 
aan juristen eromheen. Niets heeft een schoorsteen of uitlaat. De 
industrie is vertrokken, de boeren ook, inclusief hun stof, mest en 
uitstoot.

Er wonen mooie mensen in D66-stad. Aangeharkte mensen. Ze komen hier 
niet vandaan en ze blijven ook niet lang. Ze werken een paar jaar aan de 
universiteit of in een start-up. Ze zijn fit. Iedereen rent. Met oortjes 
in proberen ze onzichtbare tegenstanders te verslaan, virtuele records 
te breken van mensen die ze nooit zullen ontmoeten. De voetbalkantines 
zijn gesloten bij gebrek aan vrijwilligers. De meeste kroegen ook. Bier 
is duur, want geassocieerd met een vroegtijdige dood. Alleen wijn valt 
nog onder het lage tarief want dat bleek uit wetenschappelijk onderzoek 
juist geassocieerd met boeken lezen.

Op de gevels staat poezie. De Nederlandse taal is op een voetstuk 
geplaatst, net als de dialecten. Kostbaar nationaal erfgoed, gekoesterd 
maar buiten theater en speciale cultuurprojecten niet gebruikt. Want de 
modellen zijn veel beter in het Engels. Nederlands staat gelijk aan 
productiviteitsverlies. En draagt uiteindelijk ook niet bij aan een 
prettige inclusieve werkvloer. Iedereen moet kunnen meekomen in de stad 
en zich welkom voelen.

Het ziekenhuis is ondertussen rustig. De focus ligt op preventie, in de 
breedste zin van het woord. En dat werpt zijn vruchten af. Pech is met 
de juiste mindset vermijdbaar, infecties weggevaccineerd. Ziekte is een 
last voor de samenleving, meestal onnodig bovendien. Mensen hebben het 
vaak aan zichzelf te danken.

De levensregiepoli's lopen wel goed. Mensen komen er niet alleen voor 
counseling over anticonceptie, abortuspil, genderzorg, een passend 
laatstewil-middel, maar ook voor uitgebreide genetische screening bij 
een kinderwens. IVF is onbegrensd opgenomen in het basispakket, 
inclusief embryoselectie en adaptatie. Instellingen voor gehandicapten 
en het speciaal basisonderwijs konden vrijwel geheel gesloten worden.

Na een lang respectvol maatschappelijk debat groeide de samenleving toe 
naar het uitbreiden van euthanasie, ook zonder medisch lijden. Het bleek 
helemaal niet de angstdroom waarvoor gewaarschuwd werd. De uitvoering 
verloopt sereen. Er wordt steeds uiterst zorgvuldig door experts 
beoordeeld of de stervenswens vrijwillig en weloverwogen is en het leven 
daadwerkelijk voltooid. De toename van de actieve levensbeeindiging 
heeft dan ook niets te maken met de nieuwe AOW-koppeling in het 
pensioenakkoord en de harde stijging van het eigen risico na de 
voltooid-levensgrens. Die maatregelen waren puur en alleen gericht op 
het beteugelen van zorgkosten en het sociale stelsel houdbaar te maken 
voor de toekomst.

Een mooie toekomst. Mensen in de D66-stad worden gezond en gelukkig oud. 
In een prettige omgeving. Met eigen regie. Met een competent en 
verantwoordelijk bestuur.

En toch, voel ik me er niet thuis.

--------
(c) 2026 Mediahuis