<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=UTF-8">
</head>
<body text="#000000" bgcolor="#f9f9fa">
[binnenkort!]
<h1 class="text-text-100 mt-3 -mb-1 text-[1.375rem] font-bold">Recensie:
<em>Waar Het Denken Stokt</em> van René Oudeweg</h1>
<p
class="font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]"><strong>Een
ongemakkelijke confrontatie met de machinale verlichting</strong></p>
<p
class="font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]">René
Oudeweg's <em>Waar Het Denken Stokt</em> is geen boek dat troost.
Het is een verzameling essays die systematisch de comfortzones van
het hedendaagse denken binnendringt en daar weigert weer te
vertrekken. Met de ondertitel <em>Notities tegen de Machinale
Verlichting</em> kondigt Oudeweg zijn project aan: een frontale
aanval op de technocratische rationaliteit die onze tijd beheerst.</p>
<h2 class="text-text-100 mt-3 -mb-1 text-[1.125rem] font-bold">Een
filosofische guerrilla</h2>
<p
class="font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]">De
kracht van dit boek ligt in zijn weigering om zich te conformeren
aan academische conventies. Oudeweg schrijft als een intellectuele
guerrillastrijder: hij valt aan vanuit meerdere posities tegelijk,
schakelt moeiteloos tussen Adorno en Kaczynski, tussen Simone Weil
en James C. Scott. Deze methodologische veelzijdigheid is geen
zwakte, maar een bewuste strategie. Het boek belichaamt wat het
predikt: denken dat zich niet laat domesticeren door disciplinaire
grenzen.</p>
<p
class="font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]">Het
openingsessay over Adorno's "Es gibt kein richtiges Leben im
Falschen" zet meteen de toon. Oudeweg gebruikt de Frankfurter
School niet als museumstuk, maar als diagnostisch instrument voor
de "laatcivilisatie" – een term die door het hele boek heen
resoneert. De aftakeling die hij beschrijft is niet spectaculair
maar sluipend: een beschaving die technisch steeds capabeler wordt
terwijl ze moreel en intellectueel uitgeput raakt.</p>
<h2 class="text-text-100 mt-3 -mb-1 text-[1.125rem] font-bold">De
machine als metafysica</h2>
<p
class="font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]">Centraal
in Oudeweg's denken staat wat hij de "Machinale Verlichting"
noemt: de transformatie van verlichtingsidealen in algoritmische
controle. In het meest overtuigende essay van de bundel – "De
Dialectiek Van De Verlichting En De Machinale Verlichting" – toont
hij hoe Adorno en Horkheimer's kritiek niet achterhaald is, maar
profetisch. De instrumentele rede die zij analyseerden heeft zich
geïncarneerd in kunstmatige intelligentie, platformeconomie en
datagedreven bestuur.</p>
<p
class="font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]">Wat
dit essay zo scherp maakt, is dat Oudeweg technologie niet als
extern gereedschap behandelt, maar als epistemologie. Algoritmen
zijn niet neutrale hulpmiddelen; ze belichamen een bepaalde manier
van kijken naar de wereld – en daarmee van haar vormen. De vraag
is niet of AI "goed" of "slecht" wordt gebruikt, maar welke vorm
van menselijkheid überhaupt nog mogelijk is in een algoritmisch
geordende werkelijkheid.</p>
<h2 class="text-text-100 mt-3 -mb-1 text-[1.125rem] font-bold">Onttrekking
als politieke daad</h2>
<p
class="font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]">Het
meest radicale aspect van <em>Waar Het Denken Stokt</em> is
misschien wel het pleidooi voor onttrekking. In zijn lezing van
James C. Scott presenteert Oudeweg niet-statelijke vormen van
leven niet als primitief, maar als strategisch. De vraag is niet
hoe we het systeem kunnen hervormen, maar hoe we ons eraan kunnen
onttrekken zonder te vervallen in utopische fantasieën.</p>
<p
class="font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]">Dit
thema keert terug in essays over het platteland, lokaal
traditionalisme en ambachtelijke praktijken. Oudeweg's
herwaardering van het lokale is geen nostalgische vlucht, maar een
harde noodzaak: in een wereld waarin abstractie totalitair wordt,
is het concrete het laatste bolwerk van menselijkheid. Zijn aanval
op Marx' "idiocy of rural life" is in die zin exemplarisch – het
laat zien hoe zelfs radicale kritiek blind kan zijn voor haar
eigen stedelijke vooroordelen.</p>
<h2 class="text-text-100 mt-3 -mb-1 text-[1.125rem] font-bold">Cognitieve
erosie en digitale dementie</h2>
<p
class="font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]">De
essays over aandacht, geheugen en schermcultuur behoren tot de
meest toegankelijke van de bundel, maar zijn daardoor niet minder
verontrustend. Oudeweg's diagnose van "brain rot" – gebaseerd op
onderzoek van Nicholas Carr, Manfred Spitzer en Maryanne Wolf –
laat zien dat de digitale revolutie niet alleen onze tools heeft
veranderd, maar ons denkvermogen zelf aantast.</p>
<p
class="font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]">Bijzonder
pregnant is zijn analyse van de NPO en de Nederlandse politiek als
symptomen van cognitieve aftakeling. Deze passages zijn
meedogenloos maar overtuigend: een cultuur die scherpte verwart
met onbehoorlijkheid, is een cultuur die ophoudt te denken.</p>
<h2 class="text-text-100 mt-3 -mb-1 text-[1.125rem] font-bold">Kritische
kanttekeningen</h2>
<p
class="font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]"><em>Waar
Het Denken Stokt</em> is geen perfect boek. De essayistische
vorm betekent onvermijdelijk dat sommige thema's slechts worden
aangesneden waar ze verdere uitwerking zouden verdienen. Het essay
over symbolisch denken opent bijvoorbeeld fascinerende
perspectieven op pre-symbolische vormen van kennis, maar laat de
lezer met meer vragen dan antwoorden achter.</p>
<p
class="font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]">Ook
Oudeweg's soms apocalyptische toon kan vermoeiend werken. De
constante nadruk op verval, aftakeling en erosie dreigt zijn eigen
vorm van defaitisme te worden – precies wat hij elders
bekritiseert. Een constructiever moment, een opening naar
mogelijke praktijken van weerstand, had het boek sterker gemaakt.</p>
<p
class="font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]">Tenslotte:
de intellectuele eclectiek die het boek zo stimulerend maakt,
brengt ook risico's met zich mee. De snelle sprongen tussen
denkers kunnen leiden tot simplificaties. Kaczynski wordt
bijvoorbeeld opgevoerd zonder voldoende distantie tot zijn
gewelddadige praktijk, terwijl Ellul's christelijk-anarchisme
wordt geprezen zonder de theologische fundamenten serieus te
onderzoeken.</p>
<h2 class="text-text-100 mt-3 -mb-1 text-[1.125rem] font-bold">Conclusie:
Een noodzakelijk ongemak</h2>
<p
class="font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]">Ondanks
deze kanttekeningen is <em>Waar Het Denken Stokt</em> een
belangrijk boek. Het dwingt de lezer tot het hervinden van een
intellectuele onbehaaglijkheid die in de hedendaagse publieke
sfeer zorgvuldig wordt vermeden. Oudeweg schrijft tegen de stroom
in – niet uit contrariërisme, maar uit intellectuele integriteit.</p>
<p
class="font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]">De
titel is veelzeggend: dit is denken dat stopt waar het gemakkelijk
wordt, waar consensus dreigt, waar comfort lonkt. Het is denken
dat zich niet laat kalmeren door technologische oplossingen of
procedurele fixes. In die zin is het boek zelf een oefening in wat
het bepleit: hardnekkig, ongemakkelijk en weerbarstig.</p>
<p
class="font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]">Voor
wie bereid is dit ongemak te doorstaan, biedt <em>Waar Het Denken
Stokt</em> iets zeldzaams: geen antwoorden, maar betere vragen.
En in een tijd waarin we overspoeld worden met prefab-oplossingen
en algoritmische zekerheid, is dat misschien wel het meest
waardevolle wat een filosofisch werk kan bieden.</p>
<p
class="font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]"><strong>Aanbevolen
voor:</strong> Lezers die Adorno, Ellul of Scott al kennen en
willen zien hoe hun analyses zich verhouden tot hedendaagse
technologie. Ook geschikt voor wie zich ongemakkelijk voelt bij de
digitale status quo maar geen taal heeft gevonden voor dat
onbehagen.</p>
<p
class="font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]"><strong>Af
te raden voor:</strong> Wie op zoek is naar praktische
handleidingen of optimistische toekomstvisies. Dit is geen
zelfhulpboek.</p>
<p
class="font-claude-response-body break-words whitespace-normal leading-[1.7]"><strong>Beoordeling:</strong>
★★★★☆ (4/5) – Een scherpzinnige, verontrustende en noodzakelijke
interventie in het hedendaagse denken over technologie en
menselijkheid.</p>
<p><br>
</p>
</body>
</html>