<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=UTF-8">
</head>
<body text="#000000" bgcolor="#f9f9fa">
<div data-tracking="nestType1=top" data-sentry-element="Top"
data-sentry-source-file="Article.tsx" class="sc-56c9e090-4 foxPGh">
<div data-sentry-element="PillsContainer"
data-sentry-source-file="Article.tsx"
class="sc-56c9e090-8 dArIqe"><a rel="noreferrer noopener"
target="_blank" href="https://nos.nl/nieuwsuur"><span
data-sentry-element="StyledLabel"
data-sentry-component="NieuwsuurLabel"
data-sentry-source-file="NieuwsuurLabel.tsx"
class="sc-568a4295-0 sc-626835d3-0 ihkAIz kKtola">
<div data-sentry-element="VisuallyHidden"
data-sentry-source-file="NieuwsuurLabel.tsx"
style="border: 0px; clip: rect(0px, 0px, 0px, 0px); clip-path: inset(50%); height: 1px; margin: -1px; overflow: hidden; padding: 0px; position: absolute; width: 1px; white-space: nowrap;">euwsuur</div>
</span></a></div>
<div class="sc-8127e027-0 gkxvOm"
data-sentry-element="StyledMetaData"
data-sentry-component="MetaData"
data-sentry-source-file="MetaData.tsx"><time
datetime="2025-12-20T06:00:02+0100"
data-sentry-component="RelativeDate"
data-sentry-source-file="RelativeDate.tsx">[Net zo zot als die
10 nieuwe steden van D66... Vlak voor de Kollaps is de
menselijke hubris blijkbaar het grootst. /RO]</time></div>
<div class="sc-8127e027-0 gkxvOm"
data-sentry-element="StyledMetaData"
data-sentry-component="MetaData"
data-sentry-source-file="MetaData.tsx"><time
datetime="2025-12-20T06:00:02+0100"
data-sentry-component="RelativeDate"
data-sentry-source-file="RelativeDate.tsx"><br>
</time></div>
<div class="sc-8127e027-0 gkxvOm"
data-sentry-element="StyledMetaData"
data-sentry-component="MetaData"
data-sentry-source-file="MetaData.tsx"><time
datetime="2025-12-20T06:00:02+0100"
data-sentry-component="RelativeDate"
data-sentry-source-file="RelativeDate.tsx">vandaag, 06:00</time></div>
<h1 class="sc-6b450628-0 eBulRe sc-56c9e090-3 bIUiMW">'AI-gigafabriek'
van 22,5 miljard kan rekenen op kritiek: 'Dit is van de zotte'</h1>
</div>
<ul data-sentry-element="List" data-sentry-source-file="Bios.tsx"
class="sc-5a4c6157-2 BEKFl">
<li class="sc-5a4c6157-0 hlPakX">
<div data-tracking="nestType1=bio|nestPos1=1"
data-sentry-element="Container" data-sentry-component="Bio"
data-sentry-source-file="Bio.tsx" class="sc-104f4c62-0 mgynW">
<div data-sentry-element="Avatar"
data-sentry-source-file="Bio.tsx"
class="sc-83b9c2c0-0 cPuEMF">
<div class="sc-bcb3b750-0 gpSVnT"
data-sentry-element="Wrapper"
data-sentry-component="ResponsiveImage"
data-sentry-source-file="ResponsiveImage.tsx"><picture><source
media=""></picture><br>
</div>
</div>
<div data-sentry-element="Container"
data-sentry-component="NameAndDescription"
data-sentry-source-file="NameAndDescription.tsx"
class="sc-87f09551-0 gHWmjE">
<p data-sentry-element="Name"
data-sentry-source-file="NameAndDescription.tsx"
class="sc-87f09551-1 hOCtpv">Coen Nij Bijvank</p>
<p class="sc-87f09551-2 jJzmeZ">redacteur Nieuwsuur</p>
</div>
<ul data-sentry-element="List" data-sentry-component="Socials"
data-sentry-source-file="Socials.tsx"
class="sc-7dd55452-3 dNdMpp">
<li class="sc-7dd55452-2 kyWHDy"><a
href="mailto:coen.nij.bijvank@nieuwsuur.nl"
rel="noreferrer noopener" target="_blank" title="email"
data-tracking="eventType=navigation|eventName=open|elementType=social|elementId=email"
class="sc-7dd55452-4 fxtTPW"><svg height="16.672"
viewBox="0 0 21.913 16.672" width="21.913"
class="sc-7dd55452-1 iFoDBO" data-sentry-element="svg"
data-sentry-component="Mail"
data-sentry-source-file="Mail.tsx"></svg></a><br>
</li>
</ul>
</div>
</li>
</ul>
<div data-sentry-element="ItemContainer"
data-sentry-source-file="Article.tsx" class="sc-56c9e090-1 iXeJr"></div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="364509285117738">Wetenschappers
zijn kritisch over het duurste project uit het rapport van Peter
Wennink <a
data-tracking="elementType=page|elementId=https://nos.nl/artikel/2594228-topadviseur-over-toekomstige-economie-nu-investeren-of-we-raken-achterop|eventType=navigation|eventName=open"
target="_self"
href="https://nos.nl/artikel/2594228-topadviseur-over-toekomstige-economie-nu-investeren-of-we-raken-achterop">dat
vorige week uitkwam</a>. Een 'AI-gigafabriek' van 22,5 miljard
euro zou "de digitale soevereiniteit en economische weerbaarheid
van Nederland en de EU" moeten versterken.</p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="256378910345877">Maar de
stroomvraag van het voorgestelde datacentrum is gigantisch, en
wat het oplevert voor de Nederlandse economie is volgens de
deskundigen nog erg twijfelachtig. "Van de zotte", noemt
AI-onderzoeker Alex de Vries-Gao (Vrije Universiteit) het plan.</p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="374275000362144">AI
(kunstmatige intelligentie) kent veelbelovende toepassingen,
benadrukt AI- en veiligheidsonderzoeker Roel Dobbe (TU Delft),
maar daarvoor zijn niet per se gigantische datacentra nodig. "We
kunnen het ons niet veroorloven om zomaar met middelen te
strooien."</p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<h2 class="sc-6b450628-0 cJnobQ">Stroomverbruik van 2,5 miljoen
huishoudens</h2>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="277767393022912">Het <a
href="https://www.rapportwennink.nl/downloads/rapport_wennink_12december2025.pdf"
data-tracking="elementType=external-link|elementId=https://www.rapportwennink.nl/downloads/rapport_wennink_12december2025.pdf|eventType=navigation|eventName=open"
target="_blank">rapport van Wennink</a> onderzoekt hoe
Nederland economisch sterker kan worden. Het is vooral bedoeld
als advies aan de formerende partijen. In een <a
href="https://openletter.earth/nl/zorgvuldig-and-zorgzaam-digitaal-f559037e"
data-tracking="elementType=external-link|elementId=https://openletter.earth/nl/zorgvuldig-and-zorgzaam-digitaal-f559037e|eventType=navigation|eventName=open"
target="_blank">brief</a> roept Dobbe samen met andere
wetenschappers de politiek op om "verantwoorde keuzes" te maken.
Ze waarschuwen voor de "AI-hype" en voor "onomkeerbare
investeringen in onzekere en risicovolle technologieën".</p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="26380970794519">Het geld voor
het AI-datacentrum zou volledig van bedrijven moeten komen. Maar
de maatschappelijke kosten zijn hoog, waarschuwen de
briefschrijvers. "Het openen van meer hyperscale-datacentra voor
AI specifiek, zal de energie- en klimaattransitie ernstig
verstoren."</p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="661668358869015">Het
datacentrum moet een vermogen krijgen van 250 tot 750 MW. Aan de
bovenkant van die bandbreedte staat dat gelijk aan het
stroomverbruik van zo'n 2,5 miljoen huishoudens.</p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<aside class="sc-7b5c2765-0 hKMzTE"
data-sentry-component="Textbox"
data-sentry-source-file="Textbox.tsx">
<h3 class="sc-6b450628-0 eOsXji">Wat doen datacentra?</h3>
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH sc-7b5c2765-1 fybOMJ">Datacentra
zijn de machinekamers van het internet. Het zijn gebouwen vol
computers die voortdurend data verwerken en opslaan. Stel, je
stuurt een appje, dan verwerkt het datacentrum dat. Ook de
foto's die je online opslaat, staan er. Ze verbruiken veel
stroom en hebben sterke koeling nodig, omdat al die computers
heet worden.</p>
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH sc-7b5c2765-1 fybOMJ">In een
AI-datacentrum staan computerservers met krachtigere chips,
die beter geschikt zijn voor het zware rekenwerk van
AI-modellen zoals ChatGPT.</p>
</aside>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="780538161590967">Die hoge
stroomvraag kan juist ook een positief effect hebben, schrijft
Wennink in zijn rapport. "Het project stimuleert
wind-op-zee-parkinvesteringen."</p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="808843231227710">De Vries-Gao
noemt dat een "vergezochte redenering". "Waar haal je dat in
godsnaam vandaan? Als je je energievraag verder verhoogt, is het
niet zo dat we ineens meer groene energie bij kunnen bouwen."</p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="217573076231665">Met een
megadatacentrum "blijft de Nederlandse afhankelijkheid van
fossiele energie langer in stand", zegt Dobbe. "En door de
aanpassingen aan het net en de extra opwekking die nodig is,
stijgt ook de energieprijs voor huishoudens." In het rapport
erkent Wennink dat "op korte termijn een beperkte CO2-stijging
onvermijdelijk kan zijn".</p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<h2 class="sc-6b450628-0 cJnobQ">'Werkelijke impact onduidelijk'</h2>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="491769839420184">De bijna 200
datacentra in Nederland gebruiken 4,6 procent van alle stroom, <a
data-tracking="elementType=page|elementId=https://nos.nl/artikel/2594650-ongeveer-45-datacenters-gebruiken-net-zo-veel-stroom-als-1-9-miljoen-woningen|eventType=navigation|eventName=open"
target="_self"
href="https://nos.nl/artikel/2594650-ongeveer-45-datacenters-gebruiken-net-zo-veel-stroom-als-1-9-miljoen-woningen">berekende</a>
het CBS. Maar welk aandeel daarvan naar rekenkracht voor AI
gaat, is minder duidelijk.</p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="286073456610927">De Vries-Gao
kwam deze week met <a
href="https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666389925002788"
data-tracking="elementType=external-link|elementId=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666389925002788|eventType=navigation|eventName=open"
target="_blank">nieuw onderzoek</a>. De CO2-uitstoot van
AI-systemen is nu al vergelijkbaar met die van een wereldstad
als New York, berekende hij. "Maar bedrijven als Google en
Microsoft delen cruciale gegevens niet, waardoor de werkelijke
milieu-impact uit beeld blijft."</p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<aside class="sc-7b5c2765-0 hKMzTE"
data-sentry-component="Textbox"
data-sentry-source-file="Textbox.tsx">
<h3 class="sc-6b450628-0 eOsXji">De grootste projecten in het
Wennink-advies</h3>
<div
class="sc-2ea02837-0 sc-ebf4edff-0 fyORMH hlvwnQ sc-7b5c2765-1 fybOMJ">
<ul>
<li>AI-gigafabriek (datacentrum): 22,5 miljard euro</li>
<li>Biotech Nexus (medische biotechnologie): 21,2 miljard</li>
<li>Dutch data & Energy clusters (datacentra): 12,5
miljard</li>
<li>QuantumValley (ontwikkeling kwantumtechnologie): 9,4
miljard</li>
</ul>
</div>
</aside>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="577022400718471">Het
Wennink-rapport noemt enkele innovaties die mogelijk werden
dankzij AI, waaronder het screenen van baby's op
heupafwijkingen. Dat leidt tot lagere zorgkosten. Maar, zegt De
Vries-Gao, om dit soort AI-modellen te trainen is niet per se
veel data nodig en dus ook geen gigantisch datacentrum.</p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="484712190564092">Waar wél veel
rekenkracht voor nodig is, is ChatGPT. De Vries-Gao: "De toename
van het stroomverbruik van AI kwam de afgelopen jaren bijna
helemaal van generatieve AI: de taalmodellen en
plaatjesgeneratoren."</p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="242535688781586">De bedrijven
die dat soort modellen ontwikkelen, zoals OpenAI, zijn snel veel
waard geworden. Maar, waarschuwde De Nederlandsche Bank deze
week, de kans is groot dat de verwachtingen van beleggers <a
href="https://www.nporadio1.nl/fragmenten/geld-of-je-leven/019b2ca8-2409-70c3-bb46-d2f9482d7f5d/2025-12-17-dnb-pensioenfondsen-kwetsbaar-voor-ai-bubbel"
data-tracking="elementType=external-link|elementId=https://www.nporadio1.nl/fragmenten/geld-of-je-leven/019b2ca8-2409-70c3-bb46-d2f9482d7f5d/2025-12-17-dnb-pensioenfondsen-kwetsbaar-voor-ai-bubbel|eventType=navigation|eventName=open"
target="_blank">niet uitkomen</a>.</p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="403753417246747">Dat zegt ook
de Amerikaanse journalist Karen Hao. In de VS komt de groei van
datacentra vooral door techbedrijven die elkaar proberen te
overtreffen in generatieve AI. OpenAI is vooralsnog de meest
succesvolle. "Het bedrijf gebruikt enorme hoeveelheden middelen,
kapitaal en talent om die positie vast te houden."</p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="507603627034433"><em>Hao kreeg
als een van de weinige journalisten ooit een kijkje achter de
schermen bij OpenAI:</em></p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 huVlkF"><a
data-testid="external-content-youtube"
href="https://www.youtube.com/watch?v=ucl6yBFKnBQ"
rel="noreferrer noopener" target="_blank"
data-tracking="eventType=navigation|eventName=open|elementType=social|elementId=https://www.youtube.com/watch?vucl6yBFKnBQ|nestType1=external-content|eventContext=youtube"
data-sentry-element="Anchor" data-sentry-component="Youtube"
data-sentry-source-file="Youtube.tsx"
class="sc-bf1af68d-1 jmupiP">
<div class="sc-bcb3b750-0 gpSVnT" data-sentry-element="Wrapper"
data-sentry-component="ResponsiveImage"
data-sentry-source-file="ResponsiveImage.tsx"><picture><source
media=""><img
alt="De nietsontziende race naar kunstmatige intelligentie"
class="sc-bcb3b750-1 bvUDrS"
src="https://i.ytimg.com/vi/ucl6yBFKnBQ/hqdefault.jpg"></picture></div>
<div data-sentry-element="YoutubeLogo"
data-sentry-source-file="Youtube.tsx"
class="sc-bf1af68d-2 hkQHdF"><svg height="16"
viewBox="0 0 72 16" width="72" data-sentry-element="svg"
data-sentry-source-file="YoutubeFull.tsx"
class="sc-bf1af68d-3 oOPXO"
data-sentry-component="YoutubeFull"></svg></div>
</a></div>
<div class="sc-56c9e090-1 huVlkF"><a
data-testid="external-content-youtube"
href="https://www.youtube.com/watch?v=ucl6yBFKnBQ"
rel="noreferrer noopener" target="_blank"
data-tracking="eventType=navigation|eventName=open|elementType=social|elementId=https://www.youtube.com/watch?vucl6yBFKnBQ|nestType1=external-content|eventContext=youtube"
data-sentry-element="Anchor" data-sentry-component="Youtube"
data-sentry-source-file="Youtube.tsx"
class="sc-bf1af68d-1 jmupiP">
<h3 class="sc-bf1af68d-4 igEigz">De nietsontziende race naar
kunstmatige intelligentie</h3>
</a></div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="996566560237164">Nvidia,
marktleider op het gebied van AI-chips, werd de afgelopen jaren
<a
data-tracking="elementType=page|elementId=https://nos.nl/artikel/2588402-historisch-record-chipfabrikant-nvidia-op-de-beurs-5000-miljard-dollar-waard|eventType=navigation|eventName=open"
target="_self"
href="https://nos.nl/artikel/2588402-historisch-record-chipfabrikant-nvidia-op-de-beurs-5000-miljard-dollar-waard">het
waardevolste bedrijf ter wereld</a>. Voor chipmakers en grote
techbedrijven zou de 'AI-gigafabriek' goed nieuws zijn, zegt De
Vries-Gao. "Die willen graag groeien. Voor hen is het hartstikke
concreet."</p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="159941383293961">Maar buiten
de techsector is de waarde van een enorm datacentrum onzeker,
zeggen de wetenschappers. De Vries-Gao: "Trek de stekker eens
uit een datacentrum, word je leven daar slechter van? Dat is
heel lastig vast te stellen."</p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="153449170595289">Wennink, die
tot vorig jaar bestuursvoorzitter was van chipmachinemaker ASML,
<a
href="https://www.rapportwennink.nl/downloads/rapport_wennink_12december2025.pdf"
data-tracking="elementType=external-link|elementId=https://www.rapportwennink.nl/downloads/rapport_wennink_12december2025.pdf|eventType=navigation|eventName=open"
target="_blank">stelt</a> dat enorme "rekenkrachtcapaciteit in
Nederland moet worden beschouwd als een strategische
basisvoorziening". "Voor het ontwikkelen van halfgeleiders,
fotonische chips, quantumapplicaties en roboticasystemen is het
noodzakelijk om enorme hoeveelheden data op te slaan, te
verwerken en te analyseren."</p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="614925333680973">Voor sommige
ontwikkelingen is inderdaad meer rekenkracht nodig, zegt Dobbe,
maar zeker niet voor álle AI-innovaties. "Vaak kun je met veel
kleinere AI-modellen en minder rekenkracht uit de voeten."
Voordat Nederland een giga-datacentrum bouwt, "moeten we dus
eerst veel scherper in beeld brengen wat de daadwerkelijke
behoeften en afwegingen zijn, voor onze economie en
samenleving".</p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<h2 class="sc-6b450628-0 cJnobQ">'Laat je niet verwarren'</h2>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="116205066627995">Journalist
Hao pleit ervoor de focus te verleggen van energieslurpende
AI-toepassingen zoals taalmodellen, naar kleine modellen. Zoals
in de zorg en wetenschap. "Specialistische AI-systemen, getraind
met zorgvuldig geselecteerde data voor een specifiek probleem,
leveren de meeste waarde op voor de samenleving en zijn het
minst kostbaar."</p>
</div>
<div class="sc-56c9e090-1 iXeJr">
<p class="sc-2ea02837-0 fyORMH" id="603562686383280">"We moeten
oppassen dat we ons niet laten verwarren over wat AI eigenlijk
is, en over wat we er precies voor moeten opgeven om vooruitgang
te bereiken."</p>
</div>
<li class="sc-7dd55452-2 kyWHDy"><a
href="https://twitter.com/Coenmetdec" rel="noreferrer noopener"
target="_blank" title="twitter"
data-tracking="eventType=navigation|eventName=open|elementType=social|elementId=twitter"
class="sc-7dd55452-4 fxtTPW"><svg height="24"
viewBox="0 0 24 24" width="24" class="sc-7dd55452-0 jiTwFj"
data-sentry-element="svg" data-sentry-component="Twitter"
data-sentry-source-file="Twitter.tsx"></svg></a></li>
<p><br>
</p>
</body>
</html>