[D66] Ministers over Jetten

[Dr. Marc-Alexander Fluks]

[Hier opende Wilders vandaag het debat mee]

Bron:   Algemeen Dagblad
Datum:  17 september 2026
Auteur: Tobias den Hartog, Elodie Verweijen en Hans van Soest
URL:    
https://archive.ph/https://www.ad.nl/politiek/de-ontgroening-van-rob-jetten-een-cruciale-fout-rond-de-prinsjesdagbegroting~ac3259cf/


De ontgroening van Rob Jetten: een cruciale fout rond de 
prinsjesdagbegroting
-----------------------------------------------------------------------------

Hoe opereert Rob Jetten als premier? Collega-ministers zien een 'fixer': 
hij is pragmatisch, kent hun dossiers tot in detail. Jetten heeft een 
vast trucje bij conflicten, verklappen ze. De kritiek: hij neemt te 
weinig regie. 'Hij staat vooraan als het goed gaat, achteraan als het 
moeilijk wordt.'

Als Rob Jetten 's morgens wakker wordt, heeft hij vaak al een appje 
binnen van Hans Vijlbrief, mede-D66'er en minister van Sociale Zaken. 
'Hoe heb je geslapen?' Premier zijn is eenzaam, bedacht Vijlbrief al 
snel.

En besef, zegt een ander, dat Jetten vorige zomer nog op negen zetels in 
de peilingen stond. Een half jaar later moest hij het land leiden. Het 
is snel gegaan. Te snel, zeggen enkelen - maar daarover zo meer.

Op ons verzoek vertellen ingewijden over hoe Rob Jetten (1987) opereert 
als minister-president. Zijn zwaktes, maar ook zijn kracht. Een echt 
eerlijk beeld krijg je niet: veel collega-politici hebben een belang. 
Maar zijn eerste zeven maanden als premier schetsen al wel een 
voorzichtig patroon.

Soms gaat Jetten, nog voor het ochtendappje van Vijlbrief - een van vele 
berichtjes - boksen, drie keer per week. Voor dag en dauw, de agenda is 
verder vol. De week biedt een stroom van overleggen. Ook in het weekend. 
Vicepremier Bart van den Brink moest hem er eens op wijzen dat de CDA'er 
ook nog een gezin heeft. Een minister: 'Rob heeft zelf geen kinderen, 
dus soms krijg je ook op zondagochtend ineens een bericht van hem of 
plant hij een afspraak in.'


Geen geduld voor lange discussies

Jetten slaat zijn energie stuk op zo veel mogelijk dossiers. Hij leest 
de stukken van 'zijn' ministers zorgvuldig. Een van hen: 'Soms zegt hij: 
he, ik las zus-of-zo in jouw documenten, terwijl ik dan denk: jeetje, 
man, dat was bijlage 9...'

Hij is pragmatisch, klinkt het in koor. Beetje de school Mark Rutte 
(VVD), maar nog meer van Ruud Lubbers (CDA). 'Hij kan zich wel flink met 
iets bemoeien.' Een fixer, niet iemand die vergezichten schetst. De 
ministerraad op vrijdag is kort. Discussies zijn al gevoerd in 
voorbereidende vergaderingen. Op vrijdag wordt vooral over dringende 
buitenlandse onderwerpen gepraat.

Voor lange discussies heeft hij toch al 'geen geduld'. 'Als mensen 
standpunten gaan herhalen, kapt hij het af.' Zijn stijl werd gevormd bij 
ProRail, waar hij van 2011 tot 2017 werkte, zeggen zijn collega's. Hij 
benadert het premierschap als een projectmanager. 'Als het niet gaat, 
komt hij helpen.'

In die geest maakte hij zichzelf voorzitter van zes taskforces, groepen 
bewindspersonen die zich buigen over specifieke onderwerpen. De 
ministers voeren uit, hij ziet toe. Een over woningbouw, een over 
stikstof, het vestigingsklimaat voor ondernemers, een efficientere 
overheid, asiel en criminaliteit.


Uitkijken dat hij niet betweterig doet

Jetten is geen micromanager. Toen minister Jaimi van Essen deze zomer 
aan zijn maatregelenpakket voor het stikstofprobleem boetseerde, dook 
Jetten op bij melkveehouders. Maar verder liet hij Van Essen 'helemaal 
vrij'. Een minister: 'Hij is niet iemand die zegt: het moet zo en het 
moet dan zijn gebeurd.'

Anderen leggen die houding uit als 'afstandelijk'. 'Hij kan wat 
betweterig zijn. Rob kent de dossiers vaak beter dan anderen, maar dat 
hoef je niet te laten zien.'

De andere karakterschetsen: zorgvuldig, snel, serieus, beheerst. Hij 
probeert uit het hoofd te leren met wie ministers getrouwd zijn, of ze 
kinderen hebben. 'Als daar iets mee is, vraagt hij ernaar.'


Geen uitbarstingen

Jetten heeft geen woede-uitbarstingen zoals Rutte die weleens had. Een 
tekortkoming, vindt een minister. 'Je hebt mensen die alleen maar goed 
luisteren als je boos wordt.' Jetten wordt alleen maar 'kil en stil'. 
'Daar is niet altijd iedereen van onder de indruk.' Woede, vindt deze, 
is noodzakelijk 'in je repertoire'.

En er wordt meer intern gemopperd. Want zo veel regie als de premier 
neemt bij inhoudelijke overleggen en het meesturen op oplossingen, zo 
weinig regie neemt hij volgens sommigen bij het vraagstuk dat daarop 
volgt: hoe gaan we dit als minderheidskabinet voor elkaar krijgen?

Zo wordt Jetten binnen het kabinet verweten dat de senaatsfractie van 
D66 in april tegen asielwetten stemde, terwijl die wel onderdeel waren 
van het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA. Het waren de wetten die nog 
over waren van het kabinet-Schoof, binnenskamers de 'Faber-wetten' 
genoemd. Hoewel D66 al in de formatie waarschuwde dat de Eerste 
Kamerfractie van de partij tegen die wetten zou stemmen, vinden enkelen 
toch dat Jetten meer had moeten doen.


'Waar was Jetten?'

Zij spreken van een 'valse start' van het kabinet. Collega-ministers 
vinden dat Jetten naar de senaat had moeten gaan, met de vuist op tafel 
had moeten slaan en had moeten zeggen: nou niet kloten. 'Dan kan het nog 
steeds zo zijn dat de senaatsfractie tegenstemt, prima, all in the game. 
Niemand heeft een senaatsfractie aan een touwtje. Maar het signaal naar 
VVD en CDA was: ik laat het maar lopen.'

Asielminister Bart van den Brink (CDA) kreeg nu het deksel op de neus: 
de wetten werden weggestemd. Toch beklaagde hij zich intern niet, zeggen 
ingewijden. D66 had beloofd kort erna voor het Europese migratiepact te 
stemmen, waardoor een deel van de Faber-wetten alsnog feit zou worden. 
'Maar waar was Jetten in dit hele proces?' klaagt een collega-minister.


Geen natuurlijk leiderschap

Dat wordt hem ook verweten bij de ophef rond UNRWA, de VN-organisatie 
die noodhulp biedt in de Palestijnse Gebieden. Om de jaarbegroting van 
het ministerie van Buitenlandse Handel door de Tweede Kamer te krijgen, 
beloofde het kabinet aanvankelijk de subsidie voor UNRWA te verlagen. 
Onder die voorwaarden stemden rechtse partijen als JA21 en SGP in.

Maar twee weken later zegde minister Sjoerd Sjoerdsma (D66) ineens toch 
extra geld voor UNWRA toe, om zo in de Eerste Kamer steun te krijgen van 
linkse partijen. 'Eten van twee walletjes', was de kritiek van de 
oppositie.

Een verwijt binnen het kabinet: Jetten wist van het plan van Sjoerdsma, 
maar deed niets. Zoals een minister het zegt: 'Er zit gewoon geen 
natuurlijk leiderschap in Rob. Hij pakt geen regie, zet geen lijnen 
uit.' En verwijzend naar de vele filmpjes op sociale media van Jetten: 
'De enige regie die Rob pakt, is de beeldregie.'

Sjoerdsma kreeg felle kritiek te verduren, de oppositie bleef chagrijnig 
achter. Een minister had meer gewild van Jetten: 'Hij staat vooraan als 
het goed gaat, achteraan als het moeilijk wordt.'


Overvallen door premierschap

Anderen zeggen: Jetten wist inderdaad vooraf dat dit Sjoerdsma's plan 
was, het was besproken in het overleg met de vicepremiers van VVD en 
CDA. Iedereen wist wat er ging gebeuren. Dat Jetten zijn stempel niet 
drukte, kan onervarenheid zijn, zegt een minister. 'Hij was het ook erg 
plots, minister-president. Dus hij is er ook wel door overvallen.'

Het lijkt soms of hij moet wennen aan de statuur van het premierschap. 
Zo ging PRO-leider Jesse Klaver in het voorjaar eten met Jetten. Klaver 
verliet het dinertje met het idee dat het de start was van 
onderhandelingen over akkoorden tussen het kabinet en PRO. Maar hij 
hoorde vervolgens maanden niets meer.


Het trucje werkt goed

In het kabinet hebben ze Jetten al wel op een 'trucje' kunnen betrappen. 
Als een discussie moet worden beslecht, laat hij de voor- en 
tegenstanders eerst he-le-maal uitpraten. Hij stelt vragen, blijft 
neutraal.

'En dan gooit hij heel energiek het compromis op tafel met de 
mededeling: 'Dus dit gaan we doen!','' aldus een betrokkene. 'Als dan 
niemand reageert, is dat het compromis geworden. Dat werkt vaak 
verrassend goed.'

Als het conflict toch blijft vastzitten, grijpt Jetten naar optie twee. 
Dan gaat hij 'afgemeten doen' en zegt hij dingen als: 'Ik ben er wel 
klaar mee, ik heb dit nu al vijftien keer langs horen komen'.

Maar de afgelopen maand, richting Prinsjesdag, ging zijn kabinet 
niettemin langs het randje van de afgrond. Hoogoplopende ruzies in het 
kabinet leidden tot nachtenlange onderhandelingen om D66, VVD en CDA op 
een lijn te krijgen voor de eerste begroting van dit kabinet.


Op zondagochtend gaat het bijna mis

Een deel van het kabinet verwijt Jetten dat het uit de hand liep. Zij 
spreken van 'een weeffout' in hoe de onderhandelingen waren opgezet. Met 
name het laatste weekend voordat de begroting moest worden ingeleverd.

Volgens betrokkenen begon Jetten zich daar steeds nadrukkelijker met de 
onderhandelingen te bemoeien. Als premier zit hij in een spagaat: Jetten 
is immers D66-leider, maar moet als minister-president ook boven de 
partijen staan. Mark Rutte liet het vaak aan VVD'er Halbe Zijlstra over 
om de partijbelangen te behartigen. Jetten maakte, zeggen betrokkenen, 
'echt een fout' door eigenhandig 'op de inhoud te gaan onderhandelen'.

Wat heel veel kwaad bloed zette: op de zondagavond - uren voor de 
deadline - werden er tabellen voor een mogelijke begrotingsdeal 
uitgedeeld die afkomstig waren van D66 en CDA samen. Bij de VVD was dat 
de druppel. In hun ogen zette Jetten daarmee 'zijn D66-pet op', werd het 
op die manier twee tegen een en ontstond er ineens een sfeer van 
verdeeldheid.

Maar anderen zeggen: iedereen was erbij toen we afspraken hoe we deze 
onderhandelingen gingen doen. Vicepremiers, ministers, de fractieleiders 
van D66, VVD en CDA: niemand kan zeggen dat-ie verrast was.


Premier zijn is ook: de dag van vandaag overleven

Het is wel een gebrek aan strategie, valt te horen bij VVD- CDA- en 
D66-ministers. 'Als hij een uur met iemand zit die A zegt, dan is hij 
het helemaal met diegene eens. Die persoon loopt naar buiten en denkt: 
Rob en ik zitten op een lijn', zegt een bewindspersoon.

'Maar als daarna iemand komt die het tegendeel beweert, gebeurt precies 
hetzelfde. Hij is het eens met elke tafel waar hij aanschuift. Dat zou 
heel slim zijn als het ergens toe zou leiden, maar nu botst het vaak 
achteraf, omdat Rob het allemaal op z'n beloop heeft gelaten.'

Een ander: 'Hij is aan het overleven. Als er vijftien dingen op een dag 
gebeuren, dan is hij toch met die vijftien dingen bezig. Niet met de dag 
erna.' Een betrokkene zegt dat Jetten 'goed scherp heeft waar hij 
begint'. 'Maar niet waar hij eindigt.'

Een minister: 'Het grote probleem is en blijft dat we een 
minderheidskabinet zijn. Voortdurend wil iedereen weten: hoe komen we 
tot meerderheden? Maar dat weten we nog helemaal niet. En dus ligt al 
snel het verwijt op tafel dat Jetten geen regie heeft.'

Moet hij niet vaker met zijn vuist op tafel slaan? 'Met onze 66 zetels 
maakt dat weinig indruk. Iedereen moet gewoon nog wennen.'

--------
(c) 2026 DPG Media B.V.