[D66] Echt subsidieloos zal windenergie op zee nooit worden
Dr. Marc-Alexander Fluks
fluks at combidom.com
Tue Nov 3 09:49:09 CET 2026
Bron: Trouw
Datum: 2 november 2026
Auteur: Jasmijn Huisman
URL:
https://archive.ph/https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/echt-subsidieloos-zal-windenergie-op-zee-nooit-worden-maar-dat-betekent-niet-dat-het-geen-succes-is-zegt-de-expert~bcdebfdb/
Echt subsidieloos zal windenergie op zee nooit worden, maar dat
betekent niet dat het geen succes is, zegt de expert
---------------------------------------------------------------
Het kabinet stelt miljarden beschikbaar voor windparken op zee. Maar is
dat genoeg om de zorgen van bedrijven weg te nemen? Emeritus hoogleraar
Gerard van Bussel licht toe: 'Ik verwacht dat dit echt gaat helpen.'
Wie durft er nog te investeren in (zogeheten) wind op zee? Over een paar
weken opent de inschrijving voor twee windparken op de Noordzee:
IJmuiden Ver Gamma-A en Gamma-B. Vorig jaar meldde geen enkele
projectontwikkelaar zich voor het uitbaten van een windpark - een enorme
tegenvaller voor het kabinet.
Al is het gebrek aan animo niet heel gek. Niet alleen zijn de bouwkosten
met zo'n 40 procent gestegen, ook is onzeker of de industrie straks wel
stroom gaat afnemen. Om ontwikkelaars alsnog over de streep te trekken,
maakte kabinet-Jetten 9,5 miljard euro vrij. Het gaat om een tijdelijke
subsidie voor bedrijven en ontwikkelaars om de bouw van windparken op
zee weer op gang te helpen.
Maar is dat genoeg? En is er nog wel een toekomst denkbaar zonder
subsidies? Tot 2022 daalden de kosten voor de bouw van windparken juist
enorm. Wat ging er mis? Trouw legt vier stellingen voor aan Gerard van
Bussel, emeritus hoogleraar windenergie aan de TU Delft en tot voor kort
gasthoogleraar hernieuwbare energie aan de Universiteit van Singapore.
1. De toekomst van wind op zee is alleen mogelijk met subsidies
'Eens', zegt Van Bussel. 'Maar windparken op zee zijn nooit echt
subsidieloos geweest. Ze zijn nooit volledig zonder overheidssteun
gebouwd. Al klopt het ook weer niet wat Mark Rutte vaak zei: 'Windparken
draaien op subsidies'.'
Want de ontwikkeling en bouw ervan gebeurt wel door private partijen,
benadrukt hij. 'De overheid creeert de juiste omstandigheden, zodat
offshorebedrijven, pensioenfondsen en banken er brood in zien om dat te
doen. Denk aan de Wet windenergie op zee uit 2015, die het veel
aantrekkelijker maakte om in windparken te investeren.'
De overheid deed vanaf toen zelf onderzoek naar geschikte locaties voor
windparken. Daar valt ook bodemonderzoek onder. Ook regelde de overheid
de vergunningen en zorgde het, via Tennet, voor netaansluiting naar het
land. Dat scheelde ontwikkelaars heel veel geld en zorgde direct voor
meer animo.
Geopolitieke spanningen
'Dat ontwikkelaars nu twijfelen, komt ook door de huidige geopolitieke
spanningen. De oorlog in het Midden-Oosten en de spanningen tussen de
grote landen maken het heel lastig om te voorspellen wat de bouw van een
groot windpark, met onderdelen uit de hele wereld, gaat kosten.
Bovendien zorgt dit ervoor dat de energieprijzen constant onzeker zijn.'
Daarnaast willen ontwikkelaars geen geld in een groot windpark stoppen
zonder zekerheid dat de industrie die stroom ook afneemt, zegt Van
Bussel. Zolang grote bedrijven nog op een wachtlijst staan voor een
stroomaansluiting, is er geen garantie voor stroomafname. Het stroomnet
aan land kan de extra stroom vanaf zee nog niet aan. Dat maakt
investeren riskant.
Als onderdeel van de miljardensubsidie van het kabinet wordt die
financiele onzekerheid vanaf 2027 gecompenseerd. De overheid spreekt dan
met ontwikkelaars een vaste stroomprijs af. Levert die stroom op de
energiemarkt minder op, dan maakt de overheid het verschil over. Stijgt
de prijs boven de afgesproken prijs, dan krijgt de overheid die extra
winst terug. 'Ik verwacht dat dit echt gaat helpen, maar door de
geopolitieke situatie lopen we wel achter op onze doelstellingen.'
2. Tot 2022 was wind op zee een succesverhaal. Nu is het een
hoofdpijndossier.
'Ik vind 'hoofdpijndossier' te negatief', zegt Van Bussel. 'Als de
wereld onveranderd was geweest en de oorlogen in Oekraine en later in
het Midden-Oosten niet waren uitgebroken, dan waren er nu niet zoveel
problemen geweest met wind op zee.'
Bovendien wisselen slechte en goede periodes elkaar altijd af in de
windsector, zegt hij. 'In 2017 opende het windpark Gemini bij
Schiermonnikoog. Dat was lang het grootste windpark in Nederland, met
150 windturbines en een capaciteit van 600 megawatt - goed voor stroom
van ongeveer 900.000 huishoudens.
'Technisch gezien was dit park een doorslaand succes, maar kabinet-Rutte
II vond de productiesubsidie van 4,5 miljard euro die ervoor beschikbaar
was gemaakt, toch te veel geld. Toen werd de subsidieregeling voor
toekomstige windparken afgezwakt en lag wind op zee lange tijd weer
stil, tot de bouw weer op gang kwam door de Wet windenergie op zee. Zo
gaat het steeds.'
3. Windturbines worden steeds groter en hoger. Dat is een slechte
ontwikkeling, omdat windparken zo onnodig duur worden.
'Het klopt dat ze steeds groter en hoger worden, maar niet dat dit een
slechte ontwikkeling is. Doordat de capaciteit van een windturbine
groeit - ze zijn nu goed voor 15 megawatt per stuk, waar dat vroeger 2
tot 4 was - zijn er per windpark minder windmolens en funderingen nodig
om dezelfde hoeveelheid stroom op te wekken.'
Onder andere door die ontwikkeling werd het veel goedkoper om windparken
op zee te bouwen, zegt Van Bussel. Tussen 2010 en 2022 werden de kosten
van wind op zee gehalveerd. 'Dat is een enorm belangrijke ontwikkeling,
zeker met betrekking tot de klimaatdoelen. In 2032 moet 90 procent van
alle elektriciteit duurzaam worden opgewekt. Volgens de kabinetsplannen
is driekwart hiervan straks afkomstig van de Noordzee.'
4. We gaan de doelstellingen voor wind op zee niet halen. In 2040 is er
30 tot 40 gigawatt aan windturbines nodig, dat lukt niet.
'Eens. We lopen vertraging op door de huidige geopolitieke problemen,
maar ook omdat we nog te weinig weten over de impact van windparken op
zee op de omgeving. Hoe zit het bijvoorbeeld met de flora en fauna op
zee? En hoe reageren windparken op elkaar als er steeds meer bijkomen?
Beide onderzoeken lopen nog. Als blijkt dat grote windparken een
negatieve impact hebben op het milieu of op elkaar, kan de uitrol ervan
vertragen.'
Ook waarschuwt hij voor toekomstige investeringen in 'klimaatadaptatie'.
De Britse econoom Nicholas Stern zei in 2006 al dat op lange termijn
nietsdoen tegen klimaatverandering veel duurder is dan er wel in
investeren. Van Bussel ziet dat dit laatste slechts beperkt is gebeurd,
waardoor er de komende jaren veel geld nodig is voor
adaptatiemaatregelen. Zoals het spoornetwerk hittebestendig maken, of
het in kaart brengen van potentieel watertekort. Hij is bang dat er zo
minder geld overblijft voor wind op zee.
Eurocommissaris voor Klimaat Wopke Hoekstra waarschuwde vorige week al
dat Europese landen zich moeten voorbereiden op een temperatuurstijging
van 3 graden in 2100. Als voorbereiding op zo'n scenario noemde hij
verschillende adaptatiemaatregelen. 'Maar los hiervan zullen nieuwe
windparken op zee sowieso niet voor 2030 in bedrijf zijn', zegt Van
Bussel.
'Er is veel tijd nodig om de financiering rond te krijgen, contracten af
te sluiten met installatiepartners en de juiste onderdelen te bestellen.
Alleen dat proces duurt gemiddeld al vier tot vijf jaar.'
--------
(c) 2026 DPG Media B.V.
More information about the D66
mailing list