[D66] Derde Wereldoorlog: EuroUnie dreigt met financiele ondergang van het Westen

[Dr. Marc-Alexander Fluks]

Bron:   RTL-Z
Datum:  19 januari 2026
Auteur: Frederieke Hegger
URL:    
https://www.rtl.nl/nieuws/economie/artikel/5556507/bazooka-zo-kan-de-eu-zich-verzetten-tegen-trump


Van tarieven tot 'bazooka': zo kan de EU zich verzetten tegen Trump
-------------------------------------------------------------------

De toon in Europa is verhard nu de Amerikaanse president Trump een extra 
handelstarief wil opleggen aan Nederland en zeven andere Europese landen 
vanwege een missie in Groenland. Voor en achter de schermen wordt druk 
overlegd over mogelijke maatregelen. Maar wat zet je wanneer in? 'Het is 
een delicaat spel', zegt oud-commandant der strijdkrachten Dick Berlijn 
tegen RTL Z.

'Chantage', 'totaal verkeerd' en 'onacceptabel'. Europese leiders slaan 
een hardere toon aan richting de Verenigde Staten nu president Trump 
vanaf 1 februari een handelstarief van 10 procent wil invoeren voor de 
landen die meedoen aan een verkenningsmissie op Groenland.

Vanaf 1 juni wordt dat zelfs 25 procent, dreigt Trump. En dat blijft zo 
'tot de complete en totale aankoop van Groenland' door Amerika. 
Nederland is een van die landen en krijgt dus, als er geen diplomatieke 
of juridische uitweg wordt gevonden, te maken met deze extra hoge 
heffingen. Ondernemers zetten zich schrap, omdat het zo opnieuw een stuk 
duurder wordt voor Amerikanen om met Nederland zaken te doen.

Lange tijd koos Europa meer voor de diplomatieke route, maar inmiddels 
wordt hardop gesproken over tegenmaatregelen. Wat heeft de EU in de 
gereedschapskist om zich verzetten tegen de Amerikaanse 'chantage' en 
mogelijk verder militair ingrijpen op Groenland?


Pakket van 93 miljard

Het eerste wordt al in stelling gebracht: handelstarieven. Vorig jaar 
lag er een lijst klaar, maar die heeft de EU uiteindelijk niet ingevoerd 
om een grotere handelsoorlog met de VS te voorkomen.

Diezelfde lijst wordt nu tevoorschijn gehaald. Het gaat om 93 miljard 
euro aan handelstarieven, die onder meer vliegtuigmaker Boeing, 
Amerikaanse automakers en makers van sterke drank zouden raken.

Volgens oud-commandant der strijdkrachten Berlijn is het verstandig dat 
eerst naar economische tegenmaatregelen wordt gekeken. 'We zijn een 
grote afzetmarkt voor de Amerika.' De Amerikanen kopen nu meer in Europa 
dan andersom.

Europa zal steeds een goede afweging moeten maken welk instrument het 
wanneer inzet, aldus Berlijn. 'Het gevaar is dat je iets triggert dat je 
nu nog niet wil.' Tegelijkertijd is het goed om nu met een tegensignaal 
te komen, na Trumps dreigement, vindt Berlijn.


Verkoop staatsobligaties

Berlijn noemt nog een andere economische maatregel: de verkoop van 
Amerikaanse staatsobligaties. De EU heeft miljarden aan staatspapier van 
de Amerikanen in handen.

Dat betekent dat Europese overheden, bedrijven en pensioenfondsen 
feitelijk geld lenen aan de Amerikaanse overheid. Een deel van dat 
staatspapier zouden ze kunnen verkopen.

Al ligt dat in de praktijk ingewikkeld, zegt Carsten Brzeski, 
macro-econoom bij ING. 'Vooral particuliere beleggers, institutionele 
beleggers en bedrijven hebben die staatsobligaties. Gaan overheden hen 
voorschrijven om die obligaties te verkopen?”

Er kan door alle internationale ontwikkelingen wel een verkoopgolf 
komen. Maar die is moeilijk af te dwingen, verwacht Brzeski.


Handelsbazooka

En dan is er nog de economische 'bazooka': het anti-dwanginstrument. Dat 
is een pakket aan zware maatregelen die de EU kan nemen als het 
economisch onder druk wordt gezet door een ander land om bepaald beleid 
uit te voeren. De Franse president Macron vindt dat Trumps dreigement 
daaraan voldoet en gaat de EU vragen om het instrument in te zetten. De 
Duitse regering steunt die aanvraag.

Het instrument wordt gezien als een bazooka, omdat de EU er alle 
maatregelen in kan stoppen die ze zelf wil. 'Een soort carte blanche 
voor de Europese Commissie', zegt econoom Brzeski. Zo kunnen er hogere 
belastingen voor techbedrijven bij zitten, nog hogere handelstarieven of 
zelfs het volledig ontzeggen van de toegang tot de Europese markt - wat 
Amerikaanse bedrijven hard kan raken.

Het spannende is dus dat je tegenstander, in dit geval de VS, niet weet 
wat er in het pakket zit. Het wordt tot nu toe alleen gebruikt om mee te 
dreigen, als een soort economisch kernwapen.

Als het dit keer wel wordt ingezet, kan het economisch wel escaleren. 
“Het gevaar is dat het een negatieve spiraal wordt. Net als bij een 
kernwapen: als je het allebei inzet, ga je allebei ten onder”, zegt 
Brzeski. “Als Amerika en Europa maatregelen gaan opstapelen, dan doe je 
elkaar zoveel economisch pijn. Er zijn dan alleen maar verliezers.”


Blokkeren van militaire samenwerking

Naast economische tegenmaatregelen, wordt intern overlegd over wat er 
gedaan kan worden op militair vlak mochten de Amerikanen Groenland 
daadwerkelijk innemen. Vijf Europese diplomaten vertelden op anonieme 
basis tegen nieuwssite Politico dat overheden nadenken over het 
blokkeren van verschillende vormen van militaire samenwerking.

Zo maakt Amerika vaak gebruik van Europese militaire bases. Ook helpt 
Europa de Amerikanen regelmatig door bijvoorbeeld fregatten of door 
inlichtingen te verschaffen. En dan zijn er nog de Amerikaanse bases 
zelf in Europa: 31 stuks.

In totaal zijn 67.500 Amerikaanse militairen gestationeerd in Europa, 
met name in Italie, Duitsland en het VK. Verder koopt Europa nog veel 
Amerikaanse wapens. Voor al die zaken geldt: je kunt er (gedeeltelijk) 
mee stoppen.

Wat Berlijn betreft komen dergelijke maatregelen pas in beeld als de 
Amerikanen Groenland gedwongen hebben ingenomen. En dan nog moet er 
steeds worden gekeken welk drukmiddel wordt ingezet.

'Dat is een heel delicaat spel', zegt Berlijn. 'Als je zegt: je kan de 
Duitse vliegbasis Ramstein niet meer gebruiken, dan geef je ze een reden 
om zich uit de NAVO terug te trekken.'


De-escalatie vanwege Oekraine

De vraag is dan ook of Europa harde maatregelen durft te nemen, 
economisch of militair, die bij onszelf ook pijn doen. 'Het afgelopen 
jaar hadden we die bereidheid duidelijk nog niet', zegt macro-econoom 
bij ING Carsten Brzeski. 'Europa kiest tot nu toe voor de-escalatie, 
omdat bij Trump handelsconflicten vaak niet alleen blijven bij handel.'

De vrees is dat Trump bij een groot conflict met Europa zijn steun aan 
Oekraine intrekt. Het gevolg: minder geld, minder wapens en minder 
bereidheid vanuit de Amerikanen om veiligheidsgaranties te geven aan de 
Oekrainers. Vooral dat laatste lijkt cruciaal voor een einde aan de 
Oekraine-oorlog, waar naar gesnakt wordt.


Diplomatie

Door NAVO-diplomaten wordt daarom flink aangestuurd op diplomatie en het 
niet bozer maken van Trump. En hoewel nu over en weer wordt gedreigd met 
economische maatregelen, zal ook bij Europese leiders alles gericht zijn 
om te de-escaleren.

De komende dagen wordt het jaarlijkse World Economic Forum gehouden in 
het Zwitserse Davos. Trump is aanwezig met een zware delegatie en houdt 
woensdag een toespraak. De Denen hebben al laten weten dat zij niet 
komen.

Verschillende Europese leiders zijn er wel en gaan proberen om de 
Amerikaanse president op andere gedachten te brengen wat betreft 
Groenland. NAVO-baas Mark Rutte heeft sowieso een afspraak met de 
Amerikaanse president. De hoop is dat ook de handelstarieven van Trump 
en die van de EU van tafel kunnen.

Maar of de wens om Groenland te bezitten nog uit Trumps hoofd gaat? Ook 
als de handelstarieven van tafel gaan, zullen Europese landen de 
gereedschapskist met tegenmaatregelen waarschijnlijk nog niet opbergen.

--------
(c) 2026 RTL-Z