[D66] Plannen coalitie doorgerekend: koopkracht groeit minder, eigen risico naar 520 euro

[Dr. Marc-Alexander Fluks]

[Jetten I = Rutte V]

Bron:   RTL Nieuws
Datum:  20 februari 2026
Auteur: Matthias Pauw
URL:    
https://www.rtl.nl/nieuws/economie/artikel/5569596/coalitieakkoord-koopkracht-groeit-minder-vooral-voor-lagere


Plannen coalitie doorgerekend: koopkracht groeit minder,
eigen risico naar 520 euro
--------------------------------------------------------

De plannen van de nieuwe coalitie zorgen ervoor dat de koopkracht van 
huishoudens door de bank genomen met 0,4 procent per jaar minder groeit. 
Dat betekent dat huishoudens door het kabinetsbeleid minder overhouden 
dan was voorspeld. Ook komen de klimaat- en stikstofdoelen met de 
maatregelen nog niet binnen bereik. Dat blijkt uit de doorrekening van 
het coalitieakkoord door het Centraal Planbureau en het Planbureau voor 
de Leefomgeving (PBL).

Uiteindelijk blijft er nog wel een beetje koopkrachtgroei over. Een 
doorsnee huishouden zou er in de komende vier jaar 0,6 procent op 
vooruit gaan, als er niets aan het beleid zou veranderen. Dat daalt nu 
door de plannen van het kabinet-Jetten naar 0,2 procent.

Dat wordt vooral gevoeld door de lagere inkomens. Voor mensen die rond 
het minimumloon verdienen blijft er 0 procent koopkrachtgroei over. Voor 
de groep daar net boven gaat het om 0,1 procent. De hoogste inkomens 
gaan er 0,3 procent op vooruit.


Vrijheidsbijdrage heeft gevolgen

Dat de koopkracht voor iedereen lager uitpakt heeft vooral te maken met 
de zogenoemde 'vrijheidsbijdrage', een belastingverhoging om een deel 
van de hogere defensiekosten mee te dekken. Kort en goed komt dat erop 
neer dat de belastingschijven minder worden gecorrigeerd voor de 
inflatie, waardoor mensen eerder in een hogere belastingschijf terecht 
komen. Dan ga je dus meer belasting betalen.

Voor lagere inkomens komt daar bovenop dat zij meer nadeel hebben van 
het verhogen van het eigen risico. Dat gaat van 385 euro nu, naar 460 
euro volgend jaar. Daarna groeit het verder door naar 520 in 2030. Dat 
komt omdat lagere inkomens doorgaans meer zorg gebruiken. Verder daalt 
de zorgtoeslag wat.


Klimaat- en stikstofdoelen niet gehaald

Hoewel de beoogde plannen van de nieuwe coalitie zorgen voor minder 
uitstoot van broeikasgassen, zijn ze niet voldoende voor het halen van 
de klimaatdoelen in 2050. Hiervoor is aanvullend beleid nodig, 
concludeert het Planbureau voor de Leefomgeving.

Ook de eigen stikstofdoelen voor 2035 zijn nog niet binnen bereik. Door 
de voorgestelde subsidies krimpt de veestapel weliswaar, maar veel 
voorgenomen regelgeving moet nog worden uitgewerkt, waardoor effecten 
onzeker zijn, concludeert het PBL.

Opmerkelijk is ook dat de coalitie het, zoals er nu uit zien, niet aan 
zijn eigen doelstelling gaat voldoen om het begrotingstekort onder de 2 
procent te houden. Het CPB becijfert dat het tekort aan het einde van de 
kabinetsperiode 2,2 procent bedraagt. Dat is overigens wel iets beter 
dan wat er werd geraamd op basis van het bestaande beleid van het 
kabinet-Schoof: dat zou uitkomen op -2,4 procent.


Enorme uitgaven aan defensie

Dat de overheid geld tekort komt, heeft voornamelijk te maken met de 
enorme extra uitgaven aan defensie: in deze kabinetsperiode stijgen die 
uitgaven al met 8,1 miljard euro, becijfert het CPB. Ook stijgen de 
overheidsuitgaven met 1,6 miljard en gaat er 1,1 miljard euro meer naar 
klimaat- en milieumaatregelen.

Daar staan ook forse bezuinigingen tegenover. Vooral op de zorg: daar 
gaat 7,9 miljard euro minder heen, vooral door het verhogen van het 
eigen risico. Ook de sociale zekerheid krijgt een tik: daar wordt 2,5 
miljard euro op bezuinigd, doordat de WW verkort wordt en mensen minder 
snel WW-rechten opbouwen.

Gezinnen gaan alles bij elkaar 4 miljard euro meer betalen per jaar aan 
de overheid. Dat heeft voornamelijk te maken met de eerder genoemde 
'vrijheidsbijdrage'. Ook bedrijven krijgen een lastenverzwaring voor de 
kiezen, van 1,8 miljard euro.


Overheidsschuld loopt op

Het CPB heeft ook nog wat verder gekeken dan de komende kabinetsperiode, 
en dan zien vooral de overheidsfinancien er niet best uit. Ook daar zijn 
de nog verder stijgende defensie-uitgaven om aan de nieuwe Navo-norm te 
voldoen de belangrijkste boosdoener.

Verder moet er heel veel geld naar woningbouw, klimaat en stikstof in de 
jaren 2031 tot 2040. De overheidsschuld loopt, zonder extra maatregelen, 
in 2060 op naar 137 procent van het bbp. Op dit moment is dat nog minder 
dan 50 procent.

--------
(c) 2026 RTL Nieuws