[D66] Update: Rattenoverlast opnieuw gestegen (2)

[Dr. Marc-Alexander Fluks]

Bron:   Algemeen Dagblad
Datum:  4 augustus 2026
Auteur: Josselin Gordijn
URL:    
https://www.ad.nl/binnenland/zucht-nederland-onder-een-rattenplaag-rat-heeft-ook-een-functie~aef5b454/


Zucht Nederland onder een rattenplaag? 'Rat heeft ook een functie'
------------------------------------------------------------------

Nederland gaat gebukt onder rattenplagen. Uit alle windstreken komen er 
berichten die hetzelfde zeggen: de rat lijkt aan een opmars bezig. Is 
dit elk jaar zo, of is het meer dan andere jaren? Ja, en wellicht. 'We 
moeten niet de illusie hebben dat we slimmer worden dan de ratten.'

Ze huppelen nonchalant over straat, speurend naar hun doel: lekker eten. 
Even snel als ze komen zijn ze ook weer weg. Het is dat ratten geen 
middelvinger hebben – hun voorpootjes tellen maar vier vingertjes – 
anders hadden ze die vast opgestoken, kun je denken bij een stadsrat. 
Maar ratten horen ook bij ons ecosysteem.

De berichtgeving van de afgelopen maand liegt er niet om: in een video 
die viraal ging, is te zien hoe ratten rustig rondliepen in een 
Rotterdamse vestiging van New York Pizza. In Utrecht pakte een man zijn 
luchtbuks om na blijvende overlast een exemplaar dat 'zo groot was als 
een puppy' eigenhandig aan te pakken. Bewoners rondom het Tilburgse 
Hasseltplein melden ratten 'op zolder en in de keukenkastjes'.

In Haarlem werd een bewonerscollectief opgericht vanwege aanhoudende 
rattenoverlast in de vorm van verzakkingen in de straat, meldt NH 
Nieuws. Bij de buren in Amsterdam steeg in 2025 het aantal meldingen van 
rattenoverlast met 6 procent naar 7257, blijkt uit onderzoek van Het 
Parool. Ook in Twente stijgt het aantal meldingen, met ruim 2100 in 
Enschede.

Meer meldingen betekenen niet automatisch dat er ook meer ratten zijn, 
is daar de kanttekening bij, zegt Gerhard Geurtse, directeur van het 
Kennis en Adviescentrum Dierplagen: het kan iets zeggen over hoe snel 
mensen melden en een rat kan bovendien meer meldingen opleveren.

'Wanneer spreken we eigenlijk over een rattenplaag? Ook dat is geen 
exacte wiskunde, zegt Geurtse. 'Maar een persoonlijke ervaring. Ik 
spreek van overlast als de aantallen zo groot zijn dat ze risico's 
meebrengen, zoals het in gevaar brengen van de volksgezondheid. Dat gaat 
verder dan een individu die ziek wordt.'

Want ratten kunnen ziekten met zich meedragen zoals salmonella, en ieder 
jaar duiken er gevallen op met de ziekte van Weil, een infectieziekte 
die we sinds 2014 meer zien in Nederland. 'Dan nog weet je nooit zeker 
of een zieke is besmet door een rat.'


Makkelijk melden = meer melden

Het nationale kenniscentrum ziet geen enorme toename in het aantal 
ratten. Al is ook dat geen exacte wetenschap: ze worden simpelweg niet 
geteld, er lopen geen onderzoeken naar ze en de Rattenmonitor van het 
RIVM is vorig jaar opgeheven.

Mensen die overlast ervaren, kunnen dat melden bij de gemeente. Geurtse 
ziet dat er meer overlastmeldingen zijn in gemeenten waar het melden 
makkelijker is. Het kenniscentrum houdt voor verschillende gemeenten die 
meldingen bij. 'Die zijn over het algemeen al een aantal jaren op gelijk 
niveau.'

Bovendien bereikt het aantal meldingen iedere zomer een jaarlijkse piek. 
Dat is logisch te verklaren: we zijn en eten meer buiten. En dus bevindt 
een rat zich al snel tussen de picknick- en barbecueresten en 
etensresten rondom terrassen. Tel daar vuilniszakken op straat, brood 
voor vogels of eenden en rijpend valfruit bij fruitbomen bij op, en je 
hebt een waar lopend buffet.

Zo veel eten is ook nodig als je een rat bent en elke vier tot zes weken 
opnieuw zwanger kunt raken. Een vrouwtjesrat werpt elke vier tot zes 
weken een nest van zeven tot twaalf jongen. Binnen zes weken zijn de 
jongen al geslachtsrijp, dus de kindertjes die in het voorjaar geboren 
zijn, beginnen nu zelf aan kinderen.

Dan is er de droogte: bij aanhoudende zomerhitte moeten ratten hun holen 
verlaten en actief op zoek naar vocht. Dat maakt ze meteen zichtbaarder.


Niet te krampachtig

En daar moeten we ook niet krampachtig over doen, zegt Dave de Jonge, 
teamleider van de dierplaagbeheersing bij de GGD Amsterdam tegen Het 
Parool, want een rat zien op straat is niet meteen overlast. De rat 
hoort bij de stad en heeft een functie, bijvoorbeeld in het riool: 
'Burgers spoelen allerlei troep door de wc en dat kan verstoppingen 
veroorzaken. Ratten eten bijna alles, dus die schonen het op.'

Het wordt pas een probleem als ratten schade veroorzaken aan 
infrastructuur of kabels. Dat zien ongediertebestrijders het meest, zei 
de woordvoerder van een Rotterdamse bestrijder eerder tegen de krant. 
Dat kan brand veroorzaken.

En daar lijken we uiteindelijk toch op af te stevenen: dankzij 
klimaatverandering vermenigvuldigen ratten zich sneller. Ratten gedijen 
namelijk wel goed bij de stijgende temperaturen, bleek afgelopen jaar 
uit internationaal onderzoek, gepubliceerd in vakblad Science Advances.

De onderzoekers keken onder meer naar Amsterdam. Geurtse kan het zich 
voorstellen: ook zijn er met warm weer meer voedselbronnen beschikbaar.

Wat moeten we hieraan doen? Alleen het bestrijden van ratten lost de 
overlast niet blijvend op, weet Geurtse. 'Je moet kennis hebben van hun 
leefwijze en daarop ingrijpen. Als je zorgt dat ze niks te eten kunnen 
vinden en panden niet in kunnen, dan hebben ze niks meer te zoeken in 
onze leefomgeving.'

En dat blijft lastig. Geurtse: 'We moeten niet de illusie hebben dat we 
slimmer worden dan de ratten, want ze passen zich formidabel aan. Alleen 
al in wat ze eten: van nature zaden en fruit, maar inmiddels ook een Big 
Mac. Mits die makkelijk te verkrijgen is.'

--------
(c) 2026 DPG Media B.V.