[D66] Column: Rob Jetten leidt nu een crisiskabinet, maar slaagt er niet in de noodzakelijke regie te voeren

[Dr. Marc-Alexander Fluks]

Bron:   Trouw
Datum:  28 april 2026
Auteur: Esther Lammers
URL:    
https://archive.ph/https://www.trouw.nl/politiek/rob-jetten-leidt-nu-een-crisiskabinet-maar-slaagt-er-niet-in-de-noodzakelijke-regie-te-voeren~b042fb93/


Rob Jetten leidt nu een crisiskabinet, maar slaagt er niet in de
noodzakelijke regie te voeren
----------------------------------------------------------------

Het kabinet-Jetten droomde van een nieuw politiek experiment: de 
minderheidscoalitie wilde samen met het parlement de grote problemen 
oplossen. Maar na twee maanden zit het kabinet al in een permanente 
crisismodus.

Het was een ambitieus idee van Rob Jetten (D66) en Henri Bontenbal (CDA) 
in de eerste fase van de formatie. Zij droomden ervan om, in deze tijd 
van politieke versnippering, te laten zien dat een minderheidscoalitie 
de oplossing was: geen achterkamertjespolitiek meer, maar een open 
politieke cultuur waarin het parlement mee bestuurt om 'goede dingen' 
voor burgers te doen. Zo kon het vertrouwen in de politiek worden 
hersteld en zou er meer draagvlak zijn om grote problemen zoals 
woningbouw, stikstof en zorg op te lossen.

Maar acht dagen na de beediging van het hervormingsgezinde 
kabinet-Jetten (23 februari) begon de oorlog in het Midden-Oosten. Er is 
weinig meer over van het aanvankelijke optimisme. Het 
hervormingskabinet-Jetten is abrubt in een overlevingsstrategie van een 
'oorlogskabinet' beland.

Jetten kan niet langer de regisseur zijn van een grootse verbouwing van 
het land. Door de wereldwijde brandstofcrisis als gevolg van de blokkade 
van de Straat van Hormuz is hij nu een crisismanager die wekelijks de 
koers moet bijstellen om de nationale economie drijvende te houden.


Laveren tussen sociale rust en begrotingsdiscipline

De geopolitieke crisis legt potentieel een bom onder de 
hervormingsplannen van het kabinet. Want de roep om compensatie zal 
steeds groter worden als de prijzen van brandstof, energie en 
levensmiddelen blijven stijgen. Maar elk miljard aan noodsteun voor 
burgers en bedrijven kan de overheid niet investeren in defensie, 
woningbouw of zorg. Het kabinet zal moeten laveren tussen het bewaren 
van de sociale rust, de plannen en de begrotingsdiscipline. Of dat gaat 
lukken blijkt op Prinsjesdag als de nieuwe begroting wordt 
gepresenteerd.

De coalitie van D66, VVD en CDA hoopte voor steun afwisselend te kunnen 
shoppen op de rechter- en linkerflank van de Kamer. Maar die strategie 
is weinig succesvol gebleken.

Het kabinet dacht zelfs verzekerd te zijn van steun op rechts voor 
migratie- en asielonderwerpen. Maar dat was een misrekening, waardoor de 
positie van het kabinet-Jetten precair is geworden. De PVV toonde zich 
vorige week een onbetrouwbare partner. De partij liet de asielwet, uit 
de koker van haar eigen PVV-minister Marjolein Faber, in de Eerste Kamer 
klappen.

De officiele reden was dat het kabinet met de wijziging in de novelle 
'te veel' concessies had gedaan aan het CDA en de SGP. Maar PVV-leider 
Geert Wilders bleek vooral uit op het beschadigen van de D66-premier.

Het kabinet-Jetten wilde zich - onder druk van de VVD - ook niet binden 
aan de linkse oppositie. Het gevolg is dat ze alle steun nu zwaar moet 
bevechten. De grootste oppositiepartij Pro (GroenLinks-PvdA) ging vorige 
week pas akkoord met het energiesteunpakket, nadat het kabinet toezegde 
in de zomer met een goedkoop treinticket in de daluren te komen. De 
linkse partij blijft fel gekant tegen alle door het kabinet gewenste 
hervormingen of bezuinigingen op de werknemersverzekeringen en de zorg.

Jetten heeft met zijn minderheidskabinet vooral veel oppositie gecreeerd 
en weinig constructieve steun. Inmiddels komt er zelfs kritiek vanuit 
zijn eigen coalitie. Prominente VVD'ers verwijten D66 dat de partij de 
asielwet heeft laten stranden, terwijl premier Jetten wordt verweten dat 
hij te weinig regie voert.

Dit kan een bewuste partijstrategie zijn zodat de VVD-achterban ziet dat 
zij de 'rechtse waakhond' zijn, maar het verzwakt meteen het beeld van 
een eensgezinde coalitie. Adviseur Peter Wennink (oud-topman van ASML) 
oordeelde vorige week alvast hard tijdens zijn EWeconomie-lezing: 
Wennink ziet bij het kabinet geen visie, alleen maar 'politieke 
koehandel' en 'verlamming'.


Veertig kopjes koffie drinken

De Kamer is twee weken met vakantie, maar het kabinet moet nu hard aan 
de bak om alle financiele plannen voor Prinsjesdag opnieuw uit te 
werken. Wat de situatie ingewikkeld maakt, is de logistiek. Minister 
Heinen (financien) verzuchtte afgelopen week in de Kamer dat hij voor de 
rijksbegroting straks langs wel veertig verschillende fracties moet voor 
'kopjes koffie' in zijn zoektocht naar steun. Maar kan een land wel goed 
worden geleid, als er voor elk besluit eerst veertig kopjes koffie nodig 
zijn?

De optimist Jetten wilde de politiek vernieuwen, maar als premier zit 
hij nu gevangen in een kabinet dat alleen kan regeren via 
ad-hoc-besluiten vanuit de Kamer. De komende maanden worden 'spannend', 
erkende Jetten vorige week.

Want in de nieuwe begroting, met alle grote hervormingen, moeten nu ook 
de gevolgen van de oorlog worden verwerkt. De vraag is of dat gaat 
lukken met een toch al verdeelde coalitie. En of er straks genoeg steun 
voor zal zijn in beide Kamers. Op Prinsjesdag wordt duidelijk of het 
kabinet-Jetten nog steeds die grootse plannen heeft, of dat het blijft 
pleisters plakken en koffie drinken.

--------
(c) 2026 DPG Media B.V.