[D66] Rutte lijkt Oekraine te hebben gered met 'Hormuz-deal'

[Dr. Marc-Alexander Fluks]

Bron:   Algemeen Dagblad
Datum:  3 april 2026
Auteur: Sanne Schelfaut
URL:    
https://archive.ph/https://www.ad.nl/buitenland/rutte-lijkt-oekraine-te-hebben-gered-met-hormuz-deal-nadat-trump-woedend-hulp-eiste~a0bda9a9/


Rutte lijkt Oekraine te hebben gered met 'Hormuz-deal', nadat
Trump woedend hulp eiste
-------------------------------------------------------------

Veertig landen, waaronder Nederland, willen onder leiding van de Britten 
de Straat van Hormuz weer toegankelijk maken. Deze Hormuz-coalitie kwam 
niet alleen tot stand om oliebelangen te beschermen. Europa werd tot 
samenwerking gedwongen om de Amerikaanse steun voor Oekraine te 
behouden. Hoe zit dat?


Hoe kwam de Hormuz-coalitie tot stand?

Het Midden-Oosten en Oekraine liggen duizenden kilometers uit elkaar, 
maar ze zijn in de recente politieke en militaire ontwikkelingen 
onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Dat heeft te maken met de 'Hormuz-voor-Kyiv'-deal. De Amerikaanse 
president Trump raakte vorige maand gefrustreerd doordat de Europese 
bondgenoten hem niet te hulp schoten bij een poging de economisch zeer 
belangrijke Straat van Hormuz te heropenen. Dat liep zo hoog op dat 
Trump dreigde alle militaire hulp aan Oekraine te stoppen.

Het dreigement zorgde voor paniek op het Navo-hoofdkwartier in Brussel, 
blijkt uit een reconstructie van de Financial Times. Navo-baas Mark 
Rutte zette een 'reddingsoperatie' voor Kyiv op poten met als uitkomst 
een haastig opgestelde verklaring die op 19 maart werd ondertekend door 
zes landen (Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Italie, Nederland 
en Canada).

De landen verklaarden dat zij op termijn bereid zijn 'passende 
maatregelen' te nemen in de Straat van Hormuz. Uit de reconstructie 
blijkt dat Rutte tegen de Duitsers, Britten en Fransen had gezegd dat 
Trump 'nogal hysterisch' was over het uitblijven van Europese hulp en 
dreigde om alle militaire hulp aan Oekraine te stoppen. Rutte moest, 
wederom, alles uit de kast trekken om te voorkomen dat de Amerikanen 
Oekraine in de steek zouden laten.


Hoe komt het dat er in korte tijd al veertig landen bij de coalitie zijn 
aangesloten?

Dat komt door een combinatie van economische paniek, harde Amerikaanse 
druk en een verschuiving in de aard van de missie. Toen de Straat van 
Hormuz ruim een maand geleden door Iran werd gesloten, schoten de 
olieprijzen direct omhoog naar meer dan 100 dollar per vat. En het eind 
lijkt nog niet in zicht. Zo bedraagt de adviesprijs voor een liter 
diesel in Nederland nu 2,793 euro.

Voor veel landen, zeker in Azie, is deelname aan de coalitie geen 
politieke keuze, maar een bittere noodzaak om hun eigen economie 
(energievoorziening) te redden.

Ook de maritieme handel speelt een rol. Er liggen nu zo'n tweeduizend 
schepen met daarop 20.000 zeelieden vast in en rond de zeestraat, 
waaronder circa vijftig Nederlandse schepen. Landen met grote 
handelsvloten zoals Panama en Liberia zitten in de coalitie om de 
veiligheid van hun bemanningen te waarborgen.


Wat gaat dit samenwerkingsverband doen?

Veel landen waren aanvankelijk bang om mee te doen aan een directe 
aanval op Iran. De groei versnelde toen de coalitie onder regie van de 
Britten nieuwe doelstellingen formuleerde.

De focus verschoof van 'meevechten met de VS' naar humanitaire en 
defensieve taken: mijnenvegen, het escorteren van tankers en het 
opzetten van een humanitaire corridor voor bijvoorbeeld kunstmest- en 
voedseltransporten.

Dit maakte het voor politiek neutralere landen (zoals India en sommige 
Golfstaten) makkelijker om zich aan te sluiten. De verwachting is dat de 
Hormuz-coalitie in ieder geval contact gaat leggen met Iran om ervoor te 
zorgen dat er toch bepaalde garanties komen voor de scheepvaart.


Veel landen, zoals Nederland, willen pas in actie komen als de oorlog 
tegen Iran stopt. Wat kan de coalitie op korte termijn betekenen?

Een containerschip van een Franse eigenaar is donderdag door de Straat 
van Hormuz gevaren. Daarmee lijkt de eerste doorvaart van een 
West-Europees schip sinds het begin van de Iranoorlog een feit.

Schepen die de Straat van Hormuz passeren, zijn op dit moment 
voornamelijk van Aziatische landen. Zij hebben daarvoor afspraken 
gemaakt met Iran. De Europese landen hebben tot nu toe minder 
vooruitgang geboekt om hun schepen uit de straat te krijgen. Wellicht 
dat de gelegenheidscoalitie daarin verandering kan brengen.

Iran heeft zijn greep op de Straat van Hormuz flink verstevigd. In de 
straat passeert normaal ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie, 
maar nu varen er nauwelijks schepen.


Oekraine speelt dus op meerdere fronten een zeer belangrijke rol in dit 
conflict, hoe zit dat?

Hoewel Trump zeer kritisch is op de kosten van de oorlog in Oekraine, is 
er ook interesse vanuit zijn regering in de Oekraiense expertise. 
Oekraine heeft bijvoorbeeld veel ervaring met zeedrones. Het land heeft 
in de Zwarte Zee laten zien hoe je een blokkade doorbreekt met relatief 
goedkope, onbemande bootjes. Trump ziet dit als een efficiente manier om 
de Iraanse blokkade aan te pakken zonder Amerikaanse levens te riskeren.

Omdat Oekraine bijna dagelijks Iraanse drones (Shaheds) neerhaalt die 
door de Russen worden gebruikt, is er eveneens interesse in de 
Oekraiense software- en onderscheppingstactieken die in de Golf kunnen 
worden ingezet. Voor Oekraine is het een manier om Iran direct te 
verzwakken.

--------
(c) 2026 DPG Media B.V.